1936 yılında Trakya Kalkınma Programında Köyler için öngörülenler

164

Bugün Cumhuriyet’ in köyler için Kalkınma Programları var mı, bilmiyorum. Geçmişte köyler için 5’ er yıllık Kalkınma Programları vardı.

Mesela, 1936 yılında Trakya Köyleri için 5 yıllık Kalkınma Programı vardı. Programı Trakya Genel  Müfettişliği hazırlamış, yürürlüğe koymuştur. Bu programda köylerin her alanda kalkınması, ilerlemesi, değişimi öngörülmüştür. Devlet-Halk işbirliği kapsamında programda yer alan işler, çalışmalar, birkaç kalem dışında hiçbiri Cumhuriyetten önce gündemde değildir. Bir bilgi için not ediyorum : Cumhuriyeti kuranlar köyler ve köyde yaşayanlar için  neleri düşünmüşler, programa neleri almışlar, neyi amaçlamışlar yaptıklarını bilmek  Cumhuriyet’ in geçmişini, Cumhuriyet’ i kuranları tanımak bakımından yararlı olacaktır. Öyle ya, onlar nerede, biz neredeyiz. Köy’ e köylüye neleri uygun görmüşler, biz köyde neler yapmışız ? Bilmek önemli değil mi?

Trakya Köyleri Kalkınma Programını ele almadan önce programın ön sayfalarında Cumhuriyet’ in temel ilkeleri vurgulanmış, Yeni Türkiye halkının Cumhuriyetçi- Milliyetçi-Halkçı-Devletçi-Laik ve  Devrimci olduğu vurgulanmış. Trakya Genel Müfettişi Kazım Dirik’ in Valiler ve Kaymakamlara  hitaben yazdığı önsözün son cümlesinde “ Köylü sempatisini, (sevgisini) elde tutarak, onlarla sık sık anlaşıp konuşmak ve Atatürk Rejiminin halkçı ruhundan onlara her an bir şey kazandırmak iş arkadaşlarımın ( yani İdarecilerin)  başarma tılsımıdır” denmektedir.

Atatürk, TBMM’ nin 1935 yılı açılış söylevinde (nutkunda) yurtta köy ve köylülüğün önemle ele alınmasını emir ve işaret etmiştir.

(Kazım Dirik –  [En solda bastonlu] 1935’te atandığı Trakya Bölgesi Genel Müfettişliği sırasında köy kalkınması ve eğitim konularında yaptığı çalışmalar bölge halkının yaşam düzeyini yükseltmiştir.)

Arşivimde bulunan 1936 Trakya Kalkınma Programının 13. maddeye kadar olan sayfaları maalesef yoktur. 17 maddelik olan bu bölümde 14 maddede köyün içinde mezar ve mezarlık bulunması yasaklandıktan sonra köylerde genel helalar bulunacağı, köylerde Hava Kurumu, Kızılay, Çocukları Esirgeme, Koruma, Spor, Avcılık, Hayır ve Düşkünlere Yardım Kurumları olacaktır. Büyük köylerde duş ve hamam yapılacaktır. Köy içme suyu kuyularına bilezikler yaptırılacak, üzerlerinde kapak bulundurulacak, bileziğin çevresi harçla sıvanacaktır. Köyün genel çöplüğü, gübreliği olacaktır. Trakya’nın 15 yerinde yorgun, cılız, düşkün ve sıtmalı köy çocuklarını korumak, güçlendirmek ve kurtarmak için sağlıklı ortamlarda “AZAT OBALARI” (beslenme ve istirahat çadırları / yerleri) açılacaktır. 20 köye bakacak bir Sağlık Korucusu olacaktır. Köyde ecza dolabı bulunacaktır. Köylerde kasap dükkanı (Kanaralar) açılacaktır. Köy Odaları yapılacaktır, köylerde misafir odaları bulunacaktır. Köyde yangın söndürme teşkilatı, araç ve gereçleri bulundurulacaktır. Köyün posta kutuları, çocuklara spor alanları olacaktır. Köylerde KÖY MEYDANLARI – CUMHURİYET ALANLARI tesis edilecek, Mehmetçik Anıtları dikilecektir. Köyün telefonu ve radyosu olacaktır. Köyde öğretici filmler gösterilecektir. Köyde 5 yıllık okul açılması için çalışılacak, okulun 4-5 dönümlük tarlası veya bahçesi olacak, öğrenciler burada tarım yapıp öğreneceklerdir. 3 sınıflı okullardan mezun olan çocuklar için Yatılı Bölge Okulları açılacaktır. Okulu ve öğretmeni olan her köyde OKUMA ODALARI ve KİTABEVLERİ bulunması yükümlüdür (mecburidir). Örnek köylerde konferanslar ve temsiller, projeksiyonlar için imkanlar bulundurulacaktır. Köylerde Etnoğrafla Müzeleri açılacaktır.”

Gelecek yazımızda diğer faaliyet alanlarındaki öngörüleri ve çalışmaları dile getireceğiz. Bir başka yazımızda da 1930’lu yıllarda Cumhuriyeti kuranların, köy ve köylüyü düşünenlerin öngörülerinden bugünkü köylerde nelerin bulunup bulunmadığına bakacağız. Zira geçmişten günümüze aktarılan bilgilerden öğreneceğimiz çok şey vardır.