Atatürk T.B.M.Meclisi’nde Demokratik Muhalefet Arıyordu

163

Bir takım çevreler, yerli ve yabancılar Mustafa Kemal Atatürk’e diktatör diyorlardı. Bazı yabancı yazarlar da Atatürk’ü “Demokrat Diktatör”  olarak vasıflandırıyorlardı.

Mesela Bulgar diplomat ve yazar  Paraşkev Paruşev onlardan birisiydi. Atatürk ise bütün bunları reddediyor, yabancı basın mensuplarının bu konudaki sorularına  “ Ben diktatör olsam siz bana bu soruyu soramazdınız” diyordu. Akşam sofralarına davet ettiği bilim adamlarına, edebiyatçılara, sanatçılara, devlet adamlarına “ Ben öldükten sonra diktatör olarak söylenmek istemem” diyerek tavır koyuyordu.

Mustafa Kemal 1930 yılında meclisi denetleyecek ve demokratik muhalefet vazifesi yapacak sistemi oluşturmak amacıyla yakın arkadaşlarından devlet idaresi tecrübesi olan Paris Elçisi Fethi Okyar ile görüşmelere başladı. Onu Ankara’ ya çağırdı. Görüştüler. Devletin ve Cumhuriyetin temel esaslarının korunması üzerinde mutabakat sağladıktan sonra Fethi Okyar 1930yılının Ağustos ayında Serbest Fırka’ yı kurdu. Halk bu demokratikleşmeye güvensin, destek versin diye kız kardeşi Makbule Atadan dahil birçok yakın arkadaşının bu partiye gitmelerini teşvik etti.

Fethi Okyar, partisini kurduktan sonra hızla örgütlenmeye, partinin yaygın biçimde yurt yüzeyinde kurulması için çalışmalara başladı. Fethi Bey kasım ayında yapılacak Yerel Seçimler için partisinin örgütlenmesini tamamladı. Seçimi beklemeye başladı. Halk Serbest Fırka’ ya büyük ilgi gösteriyordu. Bu gelişmeleri Atatürk ve Başbakan İsmet İnönü dikkatle izlemeye başladılar. Zira Fethi Bey’in İzmir’de yaptığı mitinge 50 bin kişi katılmış, izdihamdan ezilen bir çocuk babası tarafından Fethi Okyar’ın ayakları dibine bırakılarak “Fethi Bey bizi kurtar, işte kurban” demişti. Bu durum karşısında Serbest Fırka denemesinin irticaya, Cumhuriyet düşmanlığına dönüşme ihtimali vardı. Bu konuda Atatürk, Başbakan İsmet İnönü ile sık sık görüşüyor, endişelerini dile getiriyordu.

1930 yılının kasım ayında Cumhuriyet tarihinin ilk çok partili seçimi yapıldı. Korkulan başa gelmişti. Ülkenin birçok yerinde ve Trakya’da CHP İktidarına yani, Atatürk ve İnönü’ye karşı çalışmalar yapılıyordu. Mustafa Kemal’in Genel Başkanı olduğu CHP seçimi tam kaybetmiş değilse de büyük ölçüde oy kaybına uğramıştı. Trakya’ da en fazla oy kaybı Kırklareli’ nde olmuştu. Cumhuriyet tehlikeye girmiş, irtica baş göstermişti. Mustafa Kemal, Fethi Bey’ i çağırtarak durumu görüştü, bir durum değerlendirmesi yaptı. Arkadaşı Fethi Okyar’ ın da görüşünü, tasvibini alarak partinin kapatılmasına karar verildi.

Genel hüküm; Halk seçime ve çok partili hayata hazır değildi. Biraz daha zamana ihtiyaç vardı. Bu yerel seçimin, Meclisin denetimini yapacak, halkın içinden bir muhalefet partisi çıkaramayacağı görüşü benimsendi ve partinin kapatılması kararı uygulandı. O sıralar bütün dünyada ve Türkiye’de yaşanan ekonomik bunalımı ve yerel seçimin ortaya çıkardığı durumu görüşmek üzere Mustafa Kemal uzmanlardan oluşan bir heyetle 3 ay sürecek bir yurt gezisine çıktı. Bu kapsamda 19 Aralık a1930a tarihinde Trakya’ ya hareket etti. 20 Aralık 1930 tarihinde Kırklareli’ ne geldi. Tren den indiği zaman kendisini on binlerce yurttaş karşıladı. Mustafa Kemal, Kırklareli’de iki gün kaldı. Kırklareli’deki muhalefetin 7 yıllık genç Cumhuriyet’e değil, hükümete yönelik olduğunu gördü. Bu nedenle Kırklareli halkını övücü sözler söyledi, tarihe kayıtlar düştü.