Atatürk’ün Tekalif-i Milliye Kanunu (Ya İstiklal, Ya Ölüm Vergileri)

57

Tekâlif-i Milliye Kanunu Gazi Mustafa Kemal’in Başkomutan sıfatı ile Sakarya Başkomutanlık Meydan Muharebesi öncesi yayınladığı milli yükümlülükleri bildiren  Kanun Hükmünde 10 emirdir.

Türkiye Büyük Millet Meclisinin kanunla kendisine verdiği  05 Ağustos 1921 tarihli   yasama yetkisini kullanarak yayınladığı Tekalifi Milliye Emirleri (Ulusal Yükümlülük ) Sakarya Meydan savaşından 15 (onbeş) gün önce 7 Ağustos 1921 tarihinde yayınlanmıştır.

Milli bir Kurtuluş Savaşı ile Tam Bağımsız Devlet kurmak için kanlı boğuşmalara giren bu guruba “Çılgın Türkler” dendi. Çılgın Türklerin ana fikirleri  Mustafa Kemal  tarafından, “Özgürlük Benim Karakterimdir.”  “Ya istiklal, Ya Ölüm” diye açıkladı.

Tekâlif-i Milliye Emirleri Ya İstiklal, ya Ölüm yükümlülükleridir. Bu emri veren ve uygulayanlar divanı Lügati’t Türk isimli eserde açıklanan birbirine sadık Konat  Türklerdi. İstiklal mücadelesi için gerekli ihtiyaçlar vardı. Bu ihtiyaçlar çok acil olduğu için mutlaka karşılanması gerekiyordu.

Bu nedenle emirleri uygulamayacak olanların ağır bir şekilde cezalandırılacağı da belirtilmiştir. Tekalif-i Milliye Kanununun uygulanması için İstiklal mahkemeleri de  kurulmuştur.

Sakarya Savaşından sonra Büyük Taarruzun başlayacağı 26 Ağustos 1922 tarihine kadar bu emirler uygulanmıştır.  Türk ordusunun kesin zaferi kazanmasında Tekâlif-i Milli Emirlerinin önemi büyüktür.

1 Sayılı Tekalif-i Milliye Emri : Her Kazada birer Tekalif-i Milli Komisyonu kurulmasını emretti. Bu komisyonların çalışmaları sonunda topladıkları malzemeleri  ordunun çeşitli kısımlarına dağıtım şeklini düzenledi.

2 Sayılı Tekalif-i Milliye Emri: Vatanda yaşayan her aile bir asker için, birer kat çamaşır, birer çift çorap, birer çift çarık hazırlayıp Tekalif-i Milli Komisyonuna teslim etmesini emretti.

3 Sayılı Tekalif-i Milliye Emri: Tüccarın ve halkın elinde bulunan çamaşırlık, bez, patıska, pamuk, yıkanmış ve yıkanmamış yün ve tiftik, erkek elbisesi dikmeye yarayan her cins kışlık ve yazlık kumaş, kalın bez, kösele, ince meşin, taban astarlığı, sarı ve siyah meşin, sahtiyan, dikilmiş ve dikilmemiş çarık, potin, demir kundura çivisi, tel çivi, kundura ve saraç ipliği, nal için demir ve yapılmış at ve öküz nalı, mıh (çivi) yem torbası, yular, belleme, kolon, kaşağı, gebre, semer, ve urgan stoklarından yüzde kırkına parası sonradan ödenmek üzere el koydurdu.

4 Sayılı Tekalif-i Milliye Emri: Tüccarın ve halkın elindeki buğday, arpa, saman, un, fasulye, bulgur, mercimek, nohut, kasaplık hayvan, şeker, gaz, pirinç, sabun, yağ, tuz, zeytinyağı, çay, mum stoklarından yüzde kırkına parası sonradan ödenmek üzere el koydurdu.

5 Sayılı Tekalif-i Milliye Emri: Ordu için alınan taşıt araçları dışında, halkın elinde kalan taşıt araçlarıyla yüz kilometrelik bir uzaklığa kadar, ayda bir defa olmak üzere parasız askeri nakliyat yapılmasını mecbur kıldı.

6 Sayılı Tekalif-i Milliye Emri: Ordunun giyimine ve beslenmesine yarayan bütün sahipsiz mallara el koydurdu.

7 Sayılı Tekalif-i Milliye Emri: Halkın elinde bulunan savaşta lüzumlu bütün silah ve cephanenin üç gün içinde komisyonlara teslimini emretti.

8. Sayılı Tekalif-i Milliye Emri: Benzin, vakum, gres yağı, makine, saatçi ve taban yağları, vazelin, otomobil – kamyon lastiği, sülüsyon, buji, soğuk tutkal, telefon makinası, kablo, pil, çıplak tel, yalıtkan maddeler, bunlar cinsinden malzeme, sülfürik asit stoklarının yüzde kırkına el koydurdu.

9 Sayılı Tekalif-i Milliye Emri: Demirci, marangoz, dökümcü, tesviyeci, saraç, arabacı esnafları imalathaneleri ile bu esnaf ve imalathanelerin iş çıkarabilme güçleri ve kasatura, kılıç, mızrak ve eyer yapabilecek ustaların adları ile beraber sayılarını ve durumlarını tespit ettirdi.

10 Sayılı Tekalif-i Milliye Emri: Halkın elinde bulunan dört tekerlekli yaylı araba, dört tekerlekli at ve öküz arabalarıyla, kağnılarının bütün takım ve hayvanlarıyla beraber ve binek ve topçeker hayvanları, katır ve yük hayvanları, deve ve eşek sayısını yüzde yirmisine el koydurdu.

Bu emirlerin yerine getirilmesini sağlamak için kurulan İstiklal Mahkemelerini Kastamonu, Samsun, Konya, Eskişehir bölgelerine gönderdi. Bir İstiklal Mahkemesi de Ankara’ da görevlendirdi.(1)

5 Ağustos 1921 günü TBMM Mustafa Kemal’e Meclisin yetkilerini kullanabilme ve Başkomutanlık yetkisi verdi.

Mustafa Kemal 7-8 Ağustos 1921 günü kanun hükmünde Tekalif-i Milli Emirlerini  yayınladı.

12 Ağustos 1921 günü cepheye gitti. 23 Ağustosta Sakarya Savaşı başladı. 22 gün ve 22 gece süren savaş 13 Eylül 1921 günü kesin  zaferle sonuçlandı.

Çılgın Türkler 39 gün içine TBMM kararını, Tekalifi Milli Kanunuyla ikmal yapmayı, kanlı boğuşmaları ve zaferi sığdırdı. Nur içinde yatsınlar.

L’lllustration (Fransa) 23 kasım 1938 yılında şöyle ifade ediyor. “Tarih çok büyükler gördü. İskender’leri, Napolyon’ları, Washington’ları gördü. Fakat yirminci yüzyılda büyüklük rekorunu Atatürk, bu Türk oğlu Türk kırdı.(2)


Kaynak:1-Gazi Mustafa Kemal Nutuk 2 Sf 213
2-Kültür Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü  ATATÜRK Sf 348