Buğdayın atası – Onbin Yıllık Hitit Buğdayı – Siyez

Siyez (Tiriticum Monococcum) İnsanlık tarihinde ilk ıslah edilen buğday olarak bilinmektedir. Kabulca veya kaplıca diye de biliniyor.  Buğdayın atasıdır.

Antik çağlardan bu yana bozulmadan korunmuş bir tohumdan üretiliyor. Kromozon sayısının 14 olması bu tezin bir dayanağı. (Buğdayda kromozon sayısı 42) Bilinen 10 bin yıllık geçmişi var.

180 çeşit ekmek yaptıkları bilinen Hititler döneminde bu buğdayın tarımı yapılmış. Zaten “SİYEZ” adını da Hititçeden almıştır. Hitit Tanrısı Tarhuna  bir elinde üzüm salkımı, bir elinde Siyez buğday başağı ile resmedilmiştir.

Bir süredir 10 Aralık günü  dünyada “Terra Madre Day” yani “Toprak Ana Günü” olarak kutlanıyor. Bu günde dünyanın bozulmamış ürünleri gündeme taşınıp tanıtılıyor. Hasadı bile geleneksel yöntemlerle yapılan Siyez Buğdayı Türkiye’nin ve dünyanın  genetiği değişmemiş, Hititler ve Kaşka uygarlığından bu yana Kastamonu bölgesinde geleneksel olarak yetiştirilen antik değeri olan gözde bir ürün.

Siyez Buğdayı karbonhidrat (şeker) oranı düşük, protein oranı yüksek (%20), bütün B gurubu vitaminleri, E vitamini, K2 vitamini, çinko, demir, fosfor, kalsiyum, magnezyum, potasyum, sodyum, nişasta, zengin lif ve enzimlere  sahiptir.

Siyezin üretilmesi tanıtılması ve pazarlanması konularında çalışmaları olan Kastamonu Köy-Koop Başkan Yardımcısı Özcan Özdemir Bey  ve İhsangazi Ziraat Odası Başkanı Necmi Aladağ’dan alınan bilgiye göre; Siyez Kastamonu bölgesinde ağırlıklı olarak hayvan yemi olarak kullanılmakta iken besin ögeleri keşfedilince esmer bulgur yapımında kullanılmaya başlanmıştır. Bölgede yıllık 3000 ton Siyez Buğdayı üretilmektedir. Ürünler profesyonel bulgur imalatçıları tarafından bulgur üretiminde kullanılıp pazarlanmakta olup, Kastamonu yerel pazarlarında da “Siyez Bulguru” adı altında satılmaktadır. Siyez Buğdayının Un ve Bulgur yapılma şekli de oldukça ilginç. Siyez klasik değirmenlerde kabuğu ile öğütüldükten sonra  elenerek kabuğundan ayrılıyor. Bölge halkı bu tahılı işleme yöntemlerini çok iyi biliyorlar.