Çiftçi kadınların hayvancılıkta Horndal etkisi oluşturma potansiyeli

10

Tüm aile fertleri ile geleneksel yöntemlerle yapılan tarım, hayvancılık, ormancılık ve  balıkçılık gibi üretim faaliyetlerine aile çiftçiliği denilmektedir.

BM Gıda ve Tarım Örgütü  çiftçi ailelerin önemine dikkat çekmek için 2014 yılını Uluslararası Aile Çiftçiliği Yılı ilan etti.

Amerika ve Avrupa Birliği ülkeleri tarımsal teknolojik gelişmeleri aile çiftliklerini koruyarak sağlamaktadırlar. Türkiye’de ise “aile işletmelerinin küçük ve yetersiz ” olması gerekçesiyle  şirket türü tarım işletmeler çoğalırken aile çiftlikleri hızla azalmaktadır.

Geleneksel aile işletmelerinin kuşaklar boyu kazandığı hayvancılık tecrübesi yanında  şirketleşmiş tarım ve hayvancılık firmalarının ücretli işgücünün emek verimliliği düşük olduğundan hayvancılıkta arzu edilen gelişme sağlanamamakta  ve gıda enflasyonu kontrol edilememektedir.

Emek verimliliği yüksek çiftçi kadınlar aile işletmelerinde  ücretsiz tarım işçisi olarak istihdam edilmektedir. Bunların ürettiği canlı hayvan fiyatlarının  istikrarsız oluşu ve  sosyal güvencesiz çalışmaları çiftçi aileleri bu sektörden çekilmeye zorlamaktadır.

Türkiye’de hayvancılığın çiftçi aileler lehine karlı, ülke için istikrarlı hale gelmesi için çiftçi kadınlar için özendirici destek politikalarına ihtiyaç vardır. Kadın çiftçiler için yapılacak pozitif ayrımcılık için hukuk koşulları da müsaittir.

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Sözleşmesi; ülkelerin tam ve her bakımdan kalkınmasının, dünyada gönenç ve barışın kadınların her alanda yüksek katılımı ile olacağına inanmaktadır.(1)

Türkiye Cumhuriyeti Hükümetleri Kırsal kesimdeki kadınların ekonomik yaşamında oynadığı önemli rolü göz önünde bulundurup kırsal alanlarda ki kadınlara imkan sağlamak için tüm uygun önlemleri almayı taahhüt etmiştir.(2)

Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), Türkiye’de kadınlar için kadın istihdamını da içerecek ilk Ulusal Eylem Planının geliştirilmesi için İŞKUR ile birlikte “Kadınlar için Daha Çok ve Daha İyi İşler” ortak projesi yapmıştır.

Satınalma Garantili Hayvancılığı Çiftçi Kadınlar Çok İyi Yapar

2015 yılı 15 Eki Dünya Çiftçi Kadınlar Günü yapılan Proje yarışmasında Kasaplık kaz üreciliği projesi ile Türkiye birincisi Kırklareli Beypınar Köyünden Esra Özdin Seçilmiştir. Beypınar köyündeki Kaz çiftliğinde ziyaret ettiğimiz Esra Özdin ’e göre Tarım Bakanlığı kadın çiftçiler ile satınalma garantili hayvancılık sözleşmesi yapmalıdır. Bu şekilde hem çiftçi aileler öngörülebilir bir üretim yapıp gelir elde edecek, hem de tarımsal ürünlerde fiyat istikrarı sağlanmış olacaktır. Bunun için;

a. Tarım Bakanlığı, aile işletme sorumlusu çiftçi kadınlarla satın alma garantili Üretim anlaşması yapmalıdır.

b. Satın alma garantili üretim anlaşması yapılan çiftçi kadınların Sosyal Güvenlik Primleri devlet tarafından ödenmelidir

c. Potansiyel olan köylerde köy çobanı istihdam edildiği takdirde aylıkları hayvan sahiplerince, sosyal güvenlik primleri devlet tarafından ödenmelidir.

Hayvancılık İçin Üç Şart Gerçekleştiği Takdirde;

a.  Kadın çiftçiler köy çobanı vasıtasıyla otlak ekonomisini etkili değerlendirecek,

b.  Satınalma garantisi ile Ürettiği canlı hayvanı güvenle satabilecekler,

c.  Sosyal güvencelerinden emin olacakları  için aile işletmeleri varlıklarını koruyabileceklerdir..

Kadın Çiftçiler ile Neden Sözleşmeli Hayvancılık Yapılmalıdır?

Kadınlar anacıl duyguları ile iş konusunda  erkeklere nazaran daha fedakar ve işilerini daha sahiplenicidirler. Kadınlar daha  detaycı ve mükemmelliyetçi iş anlayışına sahiptirler.

İşleri organize etme, takip ve sonuçlandırma konusunda daha başarılıdırlar.      Sorumluluk duyguları daha fazla gelişmiştir ve iş disiplinleri daha yüksektir. Duygusal zekalarını  daha iyi  kullanırlar, empati kurabilme yetenekleri ile verimlilik artışına katkıda bulunurlar.

İşlerini gereklerini  çok daha iyi tanıma ve anlama yeteneğine sahip olduklarından, daha öngörülü ve isabetli davranabilme yetenekleri vardır.(3)

Çiftçi Kadınlar Sözleşmeli Üretim İle Hayvancılıkta Horndal Etkisi Oluşturur;

Çiftçi Kadınların doğal yetenekleri  hayvancılığın içinde kazandıkları tecrübe ile birleşince  Hayvancılıkta Horndal Etkisi oluşturma potansiyeli gözle görülür ve ölçülür hale gelecektir.

Kalkınma literatürüne Horndel Etkisi olarak geçen modele göre; İsveç’te Horndal Demir İşletmelerinde 15 yıllık bir süre içinde hiç yatırım yapılmadığı ve üretim yöntemlerinde  değişiklik olmadığı halde verimlilik sürekli artarak 15. yılda üretim miktarı % 30 oranında artmıştır. Bu Durum Ekonomi literatürüne Horndal Etkisi olarak geçmiştir.(4)

Horndal Etkisi olaylar şeklinde gözlenebilmektedir.  E. Lundberg tarafından  “Horndal Etkisi” olarak tanımlanmıştır. Bir işi uzun süre yapmaktan kaynaklanan verimlilik artışı  Arrow (1962) tarafından yaparak öğrenme (learning by doing) şeklinde tanımlanmıştır.(5)

“Yaparak öğrenme” kaynaklı Horndal Etkisi,  İşletmelerde zaman içinde işini iyi öğrenen tecrübeli çalışanların makine ve ekipmanları daha ustaca ve verimli olarak kullanılabilmesiyle meydana getirdikleri bir verimlilik artışıdır.(6)

Türkiye’de Kadın Çiftçiler ile yapılacak sözleşmeli hayvancılık yetiştirme sistemi de    Türkiye hayvancılığında Horndal Etkisi gibi bir verimlilik artışı meydana getirecektir.

Çiftçi kadınlarla sözleşmeli hayvancılık ve sgk pirim desteği yapıldığında Türkiye Cumhuriyeti Devletinin kırsal kesimde yaşayan kadınların ekonomik, sosyal ve kültürel yönden güçlendirilmesi çalışmalarında kanıta ve bilgiye dayalı politikaların da göstergesi olacaktır.

KAYNAKLAR : 1) BM İnsan Hakları Bildirgesi  Toplumsal ve  Ekonomik Haklar Bölümü Sf 120
2) BM Kadına Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlen
3) Burcu Özçelik
4) Han Ergül, Kaya Ayşen Ayten İktisadi Kalkınma ve Büyüme Sf. 66
5) K.J.Arrow (1962) “The Economic İmplications Of Learning by Doing” Reviev of Economic Studies, C. 29, Sf. 155-173
6) Öner Oğuz Bazı Türk Fabrikalarında Yaparak Öğrenme Sf. 1