İdeolojik Nevruz ve Mitolojik Pers Hikayesi

Nevruzun Kaynakları;

Nevruz Orta Asya halklarının geleneksel  bahar bayramıdır. Ama acı bir mitolojik  hikayeden esinlenerek  ideolojik anlam yüklenip yasadışı örgütlerin malzemesine dönüştürülmektededir.

Nevruzun  keline anlamı  Farsça Yenigün demektir.  Bu ulusun yılbaşı günü Nevruzdur. 21 Mart’ta tahta geçen Pers İmparatoru Cemşit bu günü bayram ilan etmiştir. Yılbaşı kutlama geleneği de Perslerden yayılmıştır.

Göktürkler’de ise Ergenekon destanı ve dişi kurt Asena’nın yol gösterici ve kurtarıcı efsanesiyle kutlanır. Türklerde Tanzimata dek devlet ve halk kutlamıştır.

İranlıların ataları 21 Mart’ı dünyanın kuzey yarım küresinde güneşin Koç burcuna girdiği günü tabiatın canlandığı gibi tanrının evreni ve insanı yarattığı gün olarak kabul etmişlerdir. Günümüzde de  Zerdüşt inancını sürdüren İranlılar koruyucu ruhlar ve ölüleri için dualar okuyup, ayinler yapmaktadır.

Bu haliyle nevruz Orta Asya halklarının hümanizma içerikli bahar bayramıdır. Nevruz ateşi ise temizleyici ve arındırıcı bir araçtır.Türklerde nevruz ateşinin üzerinden atlanarak kötülük ve hastalıklardan arınıldığına inanılır.

Nevruza İdeolojik Anlam Yüklenen Mitolojik Hikaye;

M.Ö. 612 yılında zalim Asur Kralı Dehhak başkent Ninova’da amansız bir hastalığa tutulur. (Gerçekte Dehhak isimli Asur Kralı yoktur. Firdevsi‘nin 974 yılında Gazneli Mahmut’un şerefine, onun sarayında yazdığı 60 bin beyitlik Şehnamesi’ndeki bir hikayenin değiştirilmiş şeklidir)  Dehhak’ın  iki omuz başlarında yılan başı biçiminde yaralar çıkar. Saray doktorları çaresiz kalır. Çözüm bulamayan tüm hekimlerin başı kesilir. Bu arada Dehhak her geçen gün ölüme biraz daha yaklaşmaktadır. Ülkenin en tanınan hekimini çağırtır. “Ya yarama merhem, ya da kellen”  der. Hekim her gün iki genç insanın taze beyninin yaraya sürülmesi gerektiğini söyler. Bazı hikayelerde bu hekimin Zerdüşt dininin kötülük tanrısı Ahriman’ın insan kılığına girmiş şekli olduğu hikaye edilir.

Kral Dehhak bu iş için sarayın celladı Demirci Kava’yı görevlendirir. Demirci Kava her gün kendisine teslim edilen biri kız, biri erkek iki genci kesip beyinlerini Dehhak’ın yaralarına sürerken kendi oğlu da kurban edilince yüreği yumuşar ve gençleri gizlice Zagros dağlarına göndererek kestiği koyunların  beyinlerini Dehhak’ın yaralarına sürer. Gizlice dağa gönderdiği gençlere “siz dağda saklanın ben Asur Kralını öldürüp sarayını ateşe verdiğimde sarayın yangın ateşini görünce sizler de tepelerde özgürlük ateşi yakın” der.

21 Mart günü Demirci Kava, Asur Kralı Dehhak’ı demir çekiçle kafasına vurarak öldürür. Yandaşları ile Asur sarayını ateşe verir. 21 Mart günü sarayın yandığını Zağros dağlarından gören gençler her tepede özgürlük ateşi yakarlar.

Esas Nevruz hümanizma içerikli bir bahar bayramı iken yasadışı örgütlerce şiddet ve öfkenin egemen olduğu  baskılama aracına dönüştürülmektedir.