Kırklareli Orman Köylerinde Kayın Mantarı Potansiyeli

88

Yıldız Dağlarındaki köylerde yaşayan insanların oranın ekosistemi ile ilgili şaşırtıcı ve zengin bilgi ve tecrübeleri var. Bu kanaati ispatlayan bir amatör çalışmayı ve sonuçlarını aşağıda arzedeceğim.

Kastamonu İnebolu İlçesinden Mehmet Akkan isimli bir tanışımdan Kayın Mantarı tohumu aldım. Onun tariflerine uygun olarak özel hazırlanmış kayın kütüklere ekim işlemini yaptım, yirmi gün fermente ettikten sonra Kırklareli Beypınar Köyündeki bahçeme kütükleri yerleştirdim. Nisan 2012 ayında ektiğim mantarlar Kasın 2012 tarihinde gördümki  kütüklerin üzerinde çıkması gereken mantarlar kütüklerin çevresindeki toprakta çıkmışlardı.

Bu olumsuzluğun nedenlerini araştırırken Beypınar Köyünden Erdoğan DALLI ve Ahmet Çelik isimli kişilerle karşılaştım. Ormandan mantar toplamaktan geliyorlarmış. Bu Kişilere mantar kütüklerini gösterip nerede hata yaptığımı sordum. Bu insanlar gördükleri mantarın ismini söyleyip, mantarın ormanda devrilmiş kayın, meşe gibi ağaçların üzerinde yetiştiğini, İlkbahar ve sonbaharda hava sıcsklığının 10-20 derecede seyrettiği günlerde meyve verdiğini, lezzetli ve satımının kolay bir mantar oldunu söylediler. Bu kişilerin mantarla ilgili geleneksel güçlü bilgilerinin olduğunu farkettim. Onlarda benim denememi ilginç bulmuştular. Vakit geçirmeden onların tecrübeleri ve yardımları ile yeniden kütükler hazırlandı, tohumlar getirtildi, ekimler yapıldı. kütükler toprağa kasım 2012 ayı içerisinde yerleştirildi. Tekrar 2013 mayıs ayı geldiğinde merakla mantarları takip ettik. Sonuç mantar kütükleri tasarladımız gibi meyve verdiler. Her Yarım metrelik 40-50 cm kututlu (Çaplı) kütükyen ortalama 2 kg mantar kesimi yapıldı. Bu denemenin olumlu sonuç vermesi neticesinde yeni bir hazırlığa başladık. Kasım 2013 ayında 100 kütüklük belki daha fazla mantar ekimi yapmaya karar verdik. Bu insanların şaşırtıcı mantar bilgileri ve mantar yetiştiriciliğine yatkınlığı beni çok cesaretlendirdi.

Kayın Mantarı Nedir?

Kayın Mantarı doğal ve  ticarete konu olan yenilebilir bir mantar türüdür. Balkan köyleri ormanlarında doğal olarak yetişiyor ve bölge halkı mevsiminde toplayıp besin olarak taze tükettiği gibi haşlayıp kavanozlayarak salamurasınıda yapıyorlar. Ürünün çok olduğu yıllarda mantar toptancılarına satılıyor. Geleneksel yöntemde insanlar tabiat ve iklim koşullarının müsade ettiği oranda mantardan faydalanıyorlar.

Kütüklerde açık bahçe ve tarlalarda Kayın Mantarı Yetiştirme yönteminde ise Mantar miktar ve kalitesi control edilebilir ve öngörülebilir kılınmaktadır. Bunun için Mantar  tohumu, kayın, Kavak, Meşe kütükleri ile tohumlanmış kütüklerin yerleştirileceği bahçe, tarla veye ormanlık alan gereklidir. Kırklareli orman köylerindeki bu doğal potansiyel Gayret birliği ile düzenli gelir ve istihdam kapısına dönüştürülebilir. Elimizde tetiklenmeye hazır imkanların var olduğunu gördük. Gayret  birliği içerisinde mantardan anlayan bu insanlarla bir uğraş ve gelir kapısı aralamaya yakın olduğumuza inanıyoruz.

Kütüklere Mantar Ekimi Nasıl Yapılır.

Kayın, Kavak, Meşe kütükleri 40-50 cm çaplı sağlam kütükler 70 er santim uzunluklarında kesilir. kütükler kuru ise 1 gün temiz bir suya yatırılarak ıslatılır. Yeni kesilen kütüklerin ıslatılmasına gerek yoktur. 70 cm kütükten 10 cm kapak kesilerek kalan 60 cm kütütgün üzerine 1 cm genişlik ve 1 cm derinlikte tohum kanalları açılır. Açılan kanallara ayrı bir lerde hazırlanan 1/3 Mantar tohumu, 1/3 tahıl Kepeği, 1/3 temiz ince talaş suyla pelte kıvamı verilerek kanallara yerleştirilip kapak tahtası kütüğün üzerine 3-4 çivi ile çivilenir. Kütükler itina ile yemiz ve büyük çöp torbalarına konarak bağlamı 20 gün fermentasyona gölde ve serin bir yerde bekletilir. Kütüklerin ve torba yüzeylerinin 20 gün sonra beyaz bir mantar sporu küfü ile kaplanır. Bu durum doğru süreç işaretidir. 20 gün sonra kütükler torbalardan çıkarılarak ekim alanı ve kapak üste gelecek şekilde alt kısmından 10 cm tprağa batacak şekilde dorudan gün ışığı görmeyecek bir Alana yerleştirilir. Bu şekilde ilkbahar ve sonbahar aylarında 20 şer gün ürün alınır. İklimlendirme yapılabilecek bir kapalı alanda 12 ay ürün alınır. Kütükler 4-5 yıl ürün verdikten sonra mantar besleyemez hale gelince yenilenir.

Türkiye’de Mantar Sektörüne Sağlanan AB Desteği

Türkiye’deki tarım ve kırsal kalkınma konulu projelerin AB tarafından finansmanı IPARD eliyle olmaktadır. IPARD (The Rural Development component of the Instrument of Pre-accession Assistance), katılım öncesi kırsal kalkınma mali yardım programıdır. IPARD tarafından sağlanan olanaklarla Türkiye‟de, Şubat 2008‟de Avrupa Komisyonu tarafından onaylanan ve Türkiye’de AB fonuna ihtiyaç duyan öncelikli sektör ve illeri belirleyen bir program oluşturulmuştur.

IPARD programı, “Üretici grupların oluşturulmasına destek” tedbiri yoluyla mantar üretimini desteklemektedir. Bu tedbir kapsamında, finansal yardım, mantarlar da dahil olmak üzere belli bazı tarım ürünü üreten grupların oluşturulmasını ve idari çalışmalarını kolaylaştırmaktadır. Bu konu ile ilgili çalışmalar ülkemizde Tarım ve Köy işleri Bakanlığı eliyle yürütülmektedir.