Kırklareli Su Değirmenleri Köyler ile Kentleri Birbirine Bağlıyor

40

18 Kasım 2018 günü Nihat Özge’nin organize ettiği  “Kırsalın Diğer Yüzü Kırklareli Su Değirmenleri” adlı bisiklet turuna katıldım. Turun amacı su değirmenlerinin kırsal kalkınma ve ekoturizm potansiyelini gözlemleyip, ilgi duyanlara aktarmaktı.

Tur ekibinde benim görevim “Kırsal Kalkınma ve Ekoturizmde Su Değirmenlerinin Rolü” konulu yazı hazırlamaktı.

Tur esnasında su değirmenlerinin dünyanın en eski mühendislik ürünü kabul edildiğini,  değirmencilik mesleğinin de kültürel miras olduğunu gördük. Su gücü ile düşük maliyetleve geleneksel esaslara göre işletilebildiklerini gördük.

Dünyada kırsal kalkınma için çeşitli politikalar ve programlar uygulanmaktadır. Sürdürülebilir Kentleşme Entitüsü (İnstitütefor Sustainable Urbanism) sürdürülebilir kalkınma için köylerin belirleyici rol oynamaya devam ettiğine inanıyor.

Sürdürülebilir Kentleşme Enstitüsü Köyler ile kentlerin etkileşiminin teşvik edilerek, kırsal alanlarda gelir getirici ve istihdamın artırılmasını, kırsalda sürdürülebilir sosyal, kültürel ve ekonomik kalkınmayı hedeflemektedir.

Kırklareli Kültür Mirası Su Değirmenleri Kırsal Kalkınma İçin Çalışıyor;

Kırklareli Su Değirmenleri köyler ve kentleri birbirine bağlayan sevimli bir sektör.

Tarımla, gıda ile, ekoturizm ile kırsal kalkınmanın etkili bir öznesi durumundalar.

Kırklareli Su değirmenleri üç bin yıl önce olduğu gibi, tam buğday unu, tam arpa unu, tam yulaf unu, tam  mısır unu, tam nohut unu üreterek insanların geleneksel ruşeymli un elde edebildikleri kırsal kalkınma ve bölge ekoturizmine hizmet potansiyeli gösteriyor.

Kırklareli İli, Pınarhisar İlçesi Kaynarca kaynak suyunun su enerjisi ile çalışan Kaynarca ve Ataköy Su Değirmenleri yılın 365 günü tahıl, mısır, nohut öğütmek için gelen köylü ve kentli müşterilere hizmet veriyor.

Kırklareli İli, Pınarhisar İlçesi Ataköy Su Değirmeni; işletmecisi Rahmi Düşündere.(0 537814 41 76) Köy tüzel kişiliğine ait tarihi su değirmenini işletiyor. Değirmene müşteriler tarafından getirilen hububat ve bakliyatları öğüterek hizmet veriyor.

Ataköy Su Değirmeninde yerli mısır unu, siyez buğdayı unu, yerli çavdar unu, arpa unu, yulaf unu,ve çeşitli buğdayların tam buğday unları da satılıyor.0 537814 41 76 numaralı telefonuna ulaşan müşterilerine kargo ile paketlenmiş çeşitli tahıl ve bakliyat unları gönderiyor. Haberli gelen ziyaretçi guruplara taze öğütülmüş tam buğday unundan yapılmış geleneksel değirmen ekmeği sunuyor..

Kırklareli İli, Pınarhisar İlçesi Kaynarca Su Değirmeni; İşletmecisi Faruk Değirmenci (0 545 695 95 23) Kaynarca Belediyesine ait tarihi Su Değirmenini işletiyor. Müşteriler tarafından getirilen hububat ve bakliyatları öğüterek hizmet veriyor.0 545 695 95 23 numaralı telefonu ile müşterilerini bilgilendiriyor. Bu değirmende de çeşitli hububat ve bakliyat unları ile çeşitli yöresel ürünler pazarlanmaktadır.

Kırklareli ili Demirköy İlçesi Balaban Köyü Değirmeni; İlyas Yakak (0545 695 95 23)   Balaban Köyü değirmeninin sahibi ve işletmecisi.  Değirmenin taşı hariç tamamını kendi imal etmiştir. Değirmen elektrik gücü ile çalışıyor. Eski minibüs şanzumanı ile çalışan eleme sistemi de kendisi tarafından tasarlanıp yapılmıştır. 0 545 695 95 23 numaralı telefonla iletişim kurularak tahıl ve bakliyat öğütülebilmektedir.

Türklerin Değirmencilik İlkeleri;

Anadolu’daki  ilk örneklerine M.Ö. X. yüzyıldaUrartular ’da rastlanan daha sonar Anadolu’da kurulan tüm medeniyetler tarafından yeterli su kaynakları bulunan hemen her yerinde su değirmenleri inşa edilmiş.

Osmanlılar dönemi değirmenlerde Kaynarca ve Ataköy Su Değirmenleri teknolojisi kullanılmakta idi. Osmanlı Devleti Tahrir Defterleri’nde bütün yerleşim birimleri için değirmen sayıları ve kapasiteleri (taş adedi gibi) Asiyab (su değirmeni) adı altında kaydedilmekteydi.

Meslek loncaları içerisinde değirmenci erbabının meslek ahlak kuralları vardı. Değrimen taşları has un, kepekli un, simit unu gibi, ayrı özelliklerde unlar öğütür, elek sisteminden geçirilerek randımanına göre ayrılırdı.

Osmanlı Devletinde değirmenlerin kontrolü Muhtesiplerce yapılırdı. Osmanlı İhtisab kanunnamelerinde değirmenciler ile ilgili hükümler arasında; taşların zamanında ve ince bilenmesi, arpa ile buğdayın karıştırılmaması, değirmencilerin tavuk-horoz beslememeleri, temizliğe dikkat etmeleri mesleki yükümlülüklerdendi.

Günümüzde değirmencilik mesleği; Lise veYüksek okullarda matematik, fizik, kimya gibi temel bilim dersleri yanında hububat bilgisi ve teknolojisi, değirmen makineleri ve makine bilgisi, hububat kimyası, elektrik bilgisi, makine bilgisi, analitik kalite kontrolü, ekonomi ve değirmen işletmeciliği dersleri ve uygulamalı eğitimler alarak Değirmencilik Teknikeri Ünvanı ile mezun olan ehliyetli kişiler tarafından yürütülme yolunda ilerlemektedir.

Kaynak: (1) VanessaMiriamCarlowRuralism, TheFuture of VillagesAnd Small Towns in An Urbanizing World 26