KIRKLARELİ’DE CAZ RÜZGARLARI

CAN TUTUĞ QİNTET VE SANAT DELİORMAN

06.Ekim.2017 akşamı Kırklareli Belediyesi Atatürk Kültür Merkezinde Can Tutuğ Qintet ve Sanat Deliorman’ ın sunmuş oldukları muhteşem bir caz dinletisi vardı. Aslında Yayla Mehmet Akyürek Parkı’nda yapılması planlanan ancak olumsuz hava koşulları nedeniyle kapalı mekanda yapılan dinleti oldukça büyük ilgi ve beğeni ile izlendi.

Belki yeteri kadar duyurulmadı veya duyanlarında ”caz müziği ne ola ki” diyerek anlamadıkları bir tür müzik olduğu için fazla ilgi duymadığı, ancak gerçekte nasıl bir dinleti kaçırdıklarının farkına dahi varamadıkları, muhteşem bir müzik ziyafeti dinledik.

 

 

 

 

 

 

Dinletiye Kırklareli Üniversitesi Şiir Kulübü üyeleri, Kırklareli Sanatseverler Derneği Türk Sanat Müziği koristleri, ünü sınırlarımızı aşmaya başlayan Ney sanatçımız Hakan Konyar ve çok sayıda müziksever katıldı.

İki yıldır Kırklareli’de caz müziği konserleri veren Can Tutuğ caz müziğinin Kırklareli müzikseverlere sevdirmeye başladı. Öyle ya 9/8 lik ritme alışmış Trakya halkına çok farklı bir müzik türü dinletmek oldukça zordur. Can Tutuğ ve Sanat Deliorman soğuk bir Kırklareli akşamında içimizi ısıtan müzikleri ile bu işi başardılar.

Peki bu sanatçılar kimdir ve nereden icap etti Caz müziği konserleri diye soracak olursanız eğer, önce sanatçılarımızı ve sonra da caz müziği hakkında kısa bilgiler verelim.

CAN TUTUĞ:  Aslında tıp eğitimi almış bir doktor, yani müzik eğitimi almış bir müzisyen değil. Ancak, çok daha erken yaşlarda müziğe ve özellikle caz’a başlayamamanın acısını çok çalışarak aradaki mesafeyi kapatmaya ve caz’ın bir parçası olarak yaşamını müzisyenlikle sürdürmeye kararlı bir müzik adamı olmuş. Bize yabancı bir müzik aleti olan VİBRAFON çalan bir müzik ustası olarak müzik hayatını devam ettiriyor. Vibrafon’u pek tanıyan bilenimiz yoktur. Biz davul-zurna, saz ve klarnet ile 9/8 müziğe alışık olduğumuz için bize yabancı. Şöyle açıklayalım. Davulun tokmakları gibi dört adet sopa var ve piyanonun üzerine parmakla değil, sopalarla vuruluyor. Pek anlatamadık gibi gelse de onun gibi bir şey. Fazıl Say duyarsa bize çok kızar hani, piyanonun üzerine sopa ile vurmak pek yanlış gibi geliyor.

Can Tutuğ Edirne’ de müzik hayatını sürdürüyor. Türk caz müziğine büyük katkıları olacak ve gelecek yıllarda caz’ın ustaları olarak adından bahsedilecek bir müzisyen.2017’de Endonezya Sanat ve Kültür Bursu Rehberlik Projesi’ni kazandıktan sonra üç ay boyunca Endonezya’da gamelan eğitimi alma fırsatı buldu. Aynı yıl, Uluslararası Thelonious Punk kompozisyonlarından oluşan bir repertuara sahip bir konser verdi. (( gamelan Endenozya’nın Bali ve Cava adalarına özgü vurmalı çalgılardan oluşan orkestrası)

 

Caz müziğinin aslıda Afrikalıların hikayesini anlatan, yani ezilen halkın müziği olması ve dinleyicilerinin de halktan kişiler olması gerekirken, neden sadece elit kısımlar tarafından dinlendiğini ve elit sanatçıların müziği olduğunu anlamak için caz müziğinin hikayesini de bilmemiz gerekir diye düşündük ve caz müziğinin gelişi ile ilgili kısa notlar verelim istedik.

 

 

 

.

 

Caz müziğinin neden ve nasıl Amerika’da ortaya çıktığını ve bu kadar farklı türde müziğin nasıl biraraya geldiğini anlayabilmek için, Afrikalıların kölelik Amerika’sındaki yaşamlarına göz atmamız gerekir. Afrikalı köleler Amerika’ya getirildikleri zaman yanlarına müzik aletlerini almalarına izin verilmemişti. Ama onlar müzikal zevklerini ve geleneklerini yanlarına almışlardı

Fransızca jaser (gevezelik etmek, dedikodu yapmak) sözcüğünden geldiği,. 16. yüzyıl sonlarından beri, Batı Afrika yerlilerinin Yenidünya topraklarına, özellikle New Orleans’a tutsak olarak gelmelerinden sonra, 20. yüzyılın başlarında bu yerlilere özgü müzik, folklor sınırlarını aşıp yepyeni bir sanat müziğinin, cazın doğmasına neden olmuştur

Caz müziği 1900 lü yıllarda beyazların da bu müziği ilgi duyması ve müzik yapması ile sınırları aşmış ve evrensel bir müzik türü olmuştur. Amerika’da her alanda yaşanan siyah-beyaz çekişmesi müzikte de yaşanmaya başlamış ve beyazlar “biz istersek böyle de çalarız”, tezine karşılık siyahlar “biz böyle çalmak zorundayız” tezi ile geleneksel müziklerine devam etmişlerdir.

Bakın internette caz müziği ve müzisyenleri hakkında neler yazıyor “

“ jazz 1800’lerin sonlarında 1900’lerin baslarında zenci kölelerin müziği olarak ortaya çıkmıştır.

“jazz müzik, müziğin en son noktasıdır”  çünkü dinlenebilirliği ve çalınabilirliği bir hayli zor olduğundan, ve bünyesinde hatayı asla affetmez. Tamamen tekniktir, çalabilmek için enstürmana inanılmaz hakim olmanız gerekir.. her şeyiyle bir bütündür,. bir müzisyenin duygularını en güzel bicimde ifade etmesini sağlayan bir müzik türüdür. jazz müzisyenleri, diğer müzisyenlerden ayrılırlar. çünkü bu insanlar inanılmaz doğaçlama kabiliyetine sahip kişilerdir”

diye özetleyebiliriz.

Caz müziği AFRİKA’dan Amerika’ya pamuk tarlalarında çalışmak için yurtlarından koparılan ve köle olarak zorla getirilen insanların pamuk tarlalarında zor koşullar altında çalıştırılmaları sırasında söyledikleri ağıtlardan meydana gelen bir müzik türüdür ve ilk çıkışı “ BLUES” olarak adlandırılır

 

 

Türkiye’nin caz müziğindeki ustaları olan Ayten Alpman, Nükhet Ruacan, Sevinç Tevs, Jehan Barbur, Birsen Tezer ve Elif Çağlar isimlerini caz ile ilgilenen hemen herkes duymuş, bir şekilde dinlemiştir.

Dünya’da cazın ustaları olarak, Luis Armstrong, Frank Sinatra gibi ünlü isimleri sayabiliriz.

Harika sesi ve yorumu ile gecemizi ısıtan yorumcumuz SANAT DELİORMAN’!ı da biraz tanıyalım.

“1984 İstanbul doğumlu Sanat Deliorman, Kadıköy Anadolu Lisesi’nin ardından, Boğaziçi Üniversitesi, Çeviri Bilim bölümünü bitirdi. Üniversitenin son yılında Albert Long Hall Klasik Müzik Akşamları’nın organizasyonunda Evin İlyasoğlu’nun, İKSV 2008 Uluslararası Leyla Gencer Şan Yarışması’nda Hale Taşlı’nın asistanlığını yaptı. İKSV ve başka sanat kurumlarında çevirmenlik, 2011’den beri de Albert Long Hall Klasik Müzik Akşamları editörlüğü yapmakta olan Deliorman, 2010’dan beri grubu Sanat Deliorman ve Caz Biraderleri ile caz vokal olarak düzenli konserler vermekte, Fransız kozmetik şirketleri için tanıtım seslendirmeciliği yapmakta. Şu anda Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi’nde Grafik Tasarım alanında ikinci lisans eğitimine devam eden Deliorman, Eylül 2014’ten beri Andante klasik müzik dergisi editörü”

 

İşte böyle gelecek vaad eden iki ünlü ve çok yönlü sanatçıların sunmuş olduğu güzel bir müzik gecesinde 1880 lerin Afrikadan ülkelerinden koparılan ve köle olarak pamuk tarlalarında çalışan zencileri anarak, 1940 ların savaş ve nostalji rüzgarları ile yoğun geçen günlerini anımsayarak güzel bir müzik ziyafetini bize sunan sanatçılarımıza, bu güzel gurubu Kırklareli müzikseverler ile buluşturan Kırklareli Belediyesine teşekkürler.

Mustafa Karaca

07.Ekim.2017