Kırklareli Orman Köylerinin Ekoturizm Potansiyeli


Ekoturizm Nedir:

Ekoturizm;  Kırsal yörelerde  tarım ve ormancılık  yapan kişilerin tarımsal faaliyetlerini sürdürmekle birlikte konutların bir kısmını pansiyon olarak düzenleyip yerli ve yabancı turistlerin hizmetine sunmak, yöresel ürünlerin satış ve pazarlanmasını yerinde yapmak, bölgenin doğal ve kültürel  ögelerini tanıtmak  şeklinde yürütülen özgün bir turizm faaliyetidir.

Uluslararası Ekoturizm Topluluğu TIES (The Internationel Ecoturism Sosiety) ekoturizmi; “Çevreyi koruyan, yerel halkın refahını gözeten, doğal alanlara karşı duyarlı seyehattir.” şeklinde tanımlamıştır.

Doğal Hayatı Koruma Vakfı (WWF) Ekoturizmi; “vahşi doğada doğal çevreye en az etkide bulunarak yerel topluluklara ekonomik fayda sağlayan turizm türü” olarak tanımlamaktadır.

Yeni bir kavram olan Ekoturizm sektörünün bilinirliğini artırmak için  Birleşmiş Milletlerce  2002 yılı  “Uluslararası Ekoturizm ve Dağlar Yılı” olarak ilan edilmiştir.

Turizm Bakanlığı da Ekoturizm yolu ile kırsal kesimde yaşayan insanların  turizm gelirlerinden faydalanmasını amaçlayan  politikalar  ortaya koymaktadır.

Istrancalarda Ekoturizm :

1. Trakya Bölgesinin Bakanlıkça onanan 1/100.000 ölçekli Revize Planı ve 2011 yılının sonunda Edirne, Kırklareli ve Tekirdağ illerine ait kurullardan geçerek onanan 1/25.000lik Çevre Düzeni Planları içerisinde Istranca (Yıldız Dağları) bölgesi  Ekoturizm Alanları olarak belirlenmiştir.

2. Istranca (Yıldız ) Dağları Avrupa Doğal Mirasının Korunması açısından Orta ve Doğu Avrupa’daki beş en önemli alan olarak tanımlanmıştır.

3. Dünya Bankası ile Çevre ve Orman Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü arasında yapılan Biyolojik Çeşitlilik ve Doğal Kaynak Yönetimi Projesi (GEF-II) ile bölgenin envanteri ile flora (bitki türleri) ve fauna (Hayvan türleri) değerleri tespit edilmiştir. (670 bitki türü, 310 tür böcek, 98 tür balık barınmaktadır.)

4. Avrupa Birliği’nce  desteklenen  “Bulgaristan-Türkiye Sınır ötesi İşbirliği Programı”  kapsamında desteklenen, Çevre ve Orman Bakanlığı; Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü ve Orman Genel Müdürlüğü Koordinasyonunda yürütülen “Yıldız Dağlarında Biyolojik Çeşitliliğin Korunması ve Sürdürülebilir Geliştirilmesi Projesi”  Aralık 2008 tarihinde uygulanmaya başlanmış ve Aralık 2009 tarihinde tamamlanmıştır. Bu Proje ile envanterler hazırlanmış, Türkiye Bulgaristan arası Eko Turizmin geliştirilmesi için kurumlar arası işbirliği yapılmış, eğitim ve bilinçlendirme faaliyetleri için Kırklareli Dereköy de “Doğa Eğitim Merkezi” açılmıştır.

5. Kırklareli bölgesinde uluslararası düzeyde koruma alanları olarak tanımlanan Longoz ve çevresinde bulunan 1 Milli Park, 2 adet Tabiatı Koruma Alanı, ve 2 adet Sulak Alan uluslar arası koruma alanları olarak tescil edilmiştir.

6. Istranca Bölgesinin “Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi” ilan edilmesi için T.C.Kültür ve Turiz Bakanlığına başvuru yapılmıştır.

7. Kırklareli Fotoğraf ve Sinema Sanatı Derneği (KIFSAD) ile Kırklareli Çevre Vakfı  Trakya Kalkınma Ajansı’nın (TRAKYAKA) katkıları ile “Kırklareli’nin Eko-Agro Turizmi’nin Geliştirilmesi Projesi” yapılmış, “Kırklareli’nin Eko-Agro Turizmi’nin Geliştirilmesi Projesi” ile Kırklareli Istrancaları’nın (Yıldız Dağları) doğal ve kültürel varlıkları yerli ve yabancı ziyaretçilere tanıtılmaktadır.

KIFSAD Başkanı Arif Tekin, Beypınar köyü eski Muhtarı Salim Dağdelen, Emekli Öğretmen ve doğasever Nihat Özge gibi meraklı ve çalışkan insanlar  ekoturizm potansiyelini bölge halkına da tanıtmaktadırlar. KIFSAD üyelerinin bölgede doğal ve kültürel hayata dair yaptıkları fotoğraf çalışmaları Yıldız Dağlarında levhalara nakledilip eğitim ve tanıtıma büyük katkı sağlamaktadır.

Kırklareli Beypınar köyü ve Pınarhisar Sergen bölgesinde sekiz yürüyüş ve bisiklet parkuru belirlenmiş ve levhalandırılmıştır. Levhalarda bölgede yetişen biki ve hayvan çeşitlerinin fotoğraf ve bilgileri de var. Bu parkurlar adeta el değmemiş gür ormanlarla kaplı bol oksijenli bol su kaynaklı bakir yerlerdir.

Bu parkurlarda yürüyen bir doğasever  yalnız başına bile kaybolmadan bir yerden bir yere, rota üzerindeki tanıtım levhaları ve coğrafi işaretlemeler sayesinde ulaşabilmektedir.

Ben de il içinden ve il dışından  gelen misafirlerimi Beypınar Köyü’nde köy  kahvaltısı ve ıstrancalarda doğa yürüyüşüne götürüyorum. “Beypınar Köyü – Dupnisa Mağarası parkuru”  ile “Beypınar Köyü – Balaban (Velika) parkurunu” kullanıyoruz. Beypınar’ da Köy kahvaltısını Salim Dağdelen  ve  Mehmet Şahin isteğe göre ve kişi sayısına göre hazırlayıp sunuyorlar. 150 yıllık otantik köy kahvehanesinde Odun ateşinde çay, köy peyniri, orman balı, köy yumurtası, köy ekmeği, börek, kızılcık suyundan oluşan kahvaltı yapılıyor.  Bölge rehberliğini Tezcan Arıcan yapıyor. Rehberimiz parkur üzerindeki bitkiler, hayvanlar, bölge kültürü, bölgede yaşanmış ilginç olaylar hakkında  gezi boyunca misafirleri bilgilendiriyor.16 km lik Beypınar – Velika Parkurunu dört saatte Beypnar Köyü – Dupnisa Mağarası parkurunu üç saatte yürüyebiliyoruz.

En son 21 Aralık 2013 Cumartesi  günü Beypnar köyünden başlayıp Fatmakadın kayalıklarına oradanda Demirköy Balaban (Velika) köyüne kadar olan parkurda 10 kişilik bir gurupla dinlendirirci, yenileyici, güçlendirici bir doğa yürüyüşü yaptık. Misafirlerim dönüşte köylülerin pazarladığı Köy Peyniri, Mantar Salamurası (konservesi), Köy Yumurtası, Yabani Kızılcık Şurubu, Orman Balı, Balkan Fasulyesi ve Toprak Peçka da pişirilmiş köy ekmeği satın aldılar. Yanlarında getirdikleri damacanalara dağ suyu alarak Kırklareli ye dönüş yaptık.

Kimler Ekoturizm işletmeciliği Yapabilir?

– Istranca bölgesindeki köy ve kasabalarda ikamet ederken;

– Evinin bir kısmını pansiyon olarak düzenleyebilen

– Toprak Peçkada köy ekmeği yapabilen,

– Köy peyniri yapabilen,

– Ağustos ayında yabani kızılcıkları toplayıp bir kat şeker, birkat kızılcık koyarak kızılcık şurubu yapabilen,

– Konserve,  Turşu ve salça yapabilen,

– Tarhana, bulgur, meyve ve sebze kurusu hazırlayabilen,

– Tıbbi ve aromatik ot tplayıp kurutabilen,

– Arıcılık Yapabilen,

– Açık kümeste tavuk besleyebilen,

– At Besleyebilen,

– Tahta kaşık yapabilen,

– Ahşap oyuncak yapabilen,

– Ahşap Kuşkovan oyuncağı yapıp onu kullanabilen,

– Halı ve kilim dokuyabilen,

– Patik ve örgü gibi el sanatları üretebilen,

– Bölgesini doğal ve kültürel ögelerini anlatabilen ve rehberlik yapabilen,

– Bölge kültürünü ve folklorünü icra edebilen,

– Yöresel kıyafetleri bulunduran, sergileyen,

– Su değirmeni ve şayak dolabı çalıştırabilen,

– Eko Turizm faaliyeti içerisinde bulunan diğer kişi ve kuruluşlarla irtibatlı olabilen her gönüllü birey ve aile yukarıda sayılanların bir tanesini yapıyor olsa bile Ekoturizm faaliyetinin doğal üyeleridir.

Sonuç :

Zengin doğal ve kültürel mirasa sahip Istrancaların ekoturizm potansiyeli Bölge halkı tarafından yeni tanınmaktadır.  Bu sektör ilerleyen süreçte  gelir getirici  ve istihdam artırıcı etki gösterecek önemli bir sektör olacağı değerlendirilmektedir.

Istranca (Yıldız Dağları) Ekoturizminin gelişmesi için yönetim ve organizasyon olgusuna olan ihtiyaç vardır.  Örgütlenme (teşkilat), Planlama, Yönlendirme, Denetim prensipleri ortaya konmalıdır. Ekoturizmle ilişkili kişilerin bir başı ve koordinatörü  olmalıdır. Sistem bölge halkı tarafından bilinmelidir.

Ekoturizme esas olmak üzere;  ev pansiyonculuğunun Eğitim Yardımcı Malzemesi işlevi görecek örneklerinin bazı yerleşim birimlerinde düzenlenip halka tanıtılması ve yaygınlaştırılması gerekmektedir.

Yöresel el sanatları ürünleri ve yöresel gıdanın (Kuru Fasulye, Patates, salça, köy yumurtası, koyun keçi peyniri, orman balı, yabani meyve turşuları,  bölgede yetişen tıbbi ve aromatik bitki toplayıcılarının ürünleri, kızılcık şurubu,  bölgede ormanlardan toplanan ve halkın kayın kütüklerinde ürettiği kayın (İstiridye) mantarlarının  taze veya  salamurası)   yerinde pazarlanabileceği satış yerlerinin yapılıp düzenlenmesi ekoturizmin buluşma noktalarını belirginleştirecektir.

“Ev Pansiyonculuğu,”   “Rehberlik”  ve “Sürdürülebilir Orman Yönetimi” Sertifika Proğramları düzenlenip  Ekoturizme meraklı kişilerin sertifikalandırılması gibi konular  sahada   ihtiyaç  olarak görülmektedir.

EkoTurizm konusunda faaliyet göstermek isteyen balkan köylülerinin “Ekoturizm için Orman Bölge Müdürlüğü,  Kırklareli Fotoğraf ve Sinema Sanatı Derneği (KIFSAD),  Kırklareli Çevre Vakfı , Trakya Kalkınma Ajansı (TRAKYAKA) gibi kişi ve kuruluşlarla la irtibata geçmeleri önerilir.