Onikibin öküz derisine yazılmış, Antik İran’ın milli dini Zerdüştlük

315

Zerdüştlük,  antik İran’ın milli dinidir. Kendi dilleri (persçe-Farsça) ile 12 bin öküz derisine yazılmış Avesta isimli kutsal kitabı ve Zendleri (yorumları) vardır. Dünya’nın bilinen en eski tek tanrılı ve kitaplı dinidir.  Bu din yeryüzündeki çok dinleri etkilemiştir. Antik İranlılara verdiği ortak momentumla güçlü imparatorluklar kurdurmuş, güçlü bir şiir, edebiyat, hukuk, eğitim sanat ve devlet idaresi literatürü barındıran farsça dilini yaratmıştır.

Zerdüştlükte Tek Tanrı (Tevhid) İnancı” Vardır. Kutsal Kitabı Avesta’dır.

Zerdüştlüğün kurucusu (inananlarına göre peygamberi) Zerdüşt’tür. M.Ö. 1500-1000 yılları arasında yaşadığına inanılmaktadır. Kutsal Kitaplarının adı “Avesta” dır. Avesta, hikmet, bilgi anlamına gelmektedir.(1) Tek Tanrı inancı vardır. Tanrılarının adı Ahuramazda’dır. O alemin Tek Tanrısıdır.  Ahuramazda’nın kelime anlamı “Ahura”, bilge, efendi; “ Mazda” ise akıllı, zeki demektir. O her şeyin sahibi  her şeyi gören, her şeyi bilen, asla yanılmayan yaratandır.

Zerdüşt İran’da doğmuş yedi yaşından on beş yaşına kadar döneminin bilim adamlarından olan Ferzin isimli bir kişinin yanında tıp, ziraat ve dini konularda dersler almıştır. Küçük yaşlardan itibaren haksızlıklarla mücadele içine girmiştir.(2)

İlk Vahiy Alan Peygamber Olduğu Yazılmaktadır;

Zerdüşt, kırk yaşlarında iken inziva ve ibadet esnasında,  bir melek, Tanrı Ahuramazda’nın mesajını getirmiş, öğrettiklerini de öğrenmiştir. Yine bir melek onu cennete götürmüş, orada ona, feriştehler (melekler) hürmet etmiş, tanrı Ahura Mazda’nın huzuruna çıkmıştır. Tanrı ona Hayır Dini”nin hükümlerini ve her şeyin ilmini öğretmiş, onu dine davet etmekle görevlendirmiştir.(3)

Zerdüştiler Yetmişiki telli koyun yününden Avesta Kemeri Takarlar;

Zerdüştiler toplumda herkes tarafından tanınmak için 7 ve 15 yaşlarından itibaren beyaz koyunun yününden elde edilmiş 72 telden örülen Avesta-i Koştikemer bağlarlar ve bu kemerleri ömür boyu taşırlar.(4)

Bu dine mensup kişiler günde beş vakit (pencgah) ibadet ederler. Her gün birkaç defa aşağıdaki duayı okuyarak inançlarını tazelerler.

“Ey tanrım var gücümüzle senden isteriz ki, kötülük ve yalanı kendilerine yakın bilip doğru yoldan sapanlar, senin saçtığın ışıktan mahrum olup karanlıkta kalsınlar. Her zaman kazanan doğruluk olsun. Zerdüştilik bu güne kadar gelip geçen ve gelecek olan dinler arasında en doğru olanıdır. Bütün kalbimle Ahura Mazda’ya, Zerdüştiliğe, doğru düşünce, iyi söz, güzel davranışa inanıyorum. Beni, yalancı ve kötü kalplilerden uzak tut, doğru olan yolda yürümeme yardım et.” (5)

Zerdüştiler Avesta’yı kaideler ve yaşam tarzını belirleyen bilgi kitabı olarak kabul etmektedirler. Onların inançlarına göre hayatını Avesta’nın üç temel öğretisi üzerine kuran herkes mutluluğa erecektir.

Zerdüştlüğün Üç Temel Öğretisi;

– Doğru düşünce (Humte)

– İyi söz (Huhate)

– Güzel davranıştır.(6) (Havarşate)

Perslerin milli dini olan Zerdüştlük ilkeleri ile İranlılar doğru düşünen ve gerçeği söyleyen ulus olarak tanındılar. Heredot’un perslerle ilgili ünlü gözlemi vardır. Persler çok iyi at sürmeyi, ok fırlatmayı ve gerçeği söylemeyi öğrenmişti.(7)

AvestaVendidad’ ta; Ayağa kalkın insanlar.Üç iyi şeyi istememe tembelliğine düşmeyin. Bunlar;

İyi düşünülmüş düşünce, iyi söylenmiş söz ve iyi yapılmış iştir.

Üç kötü şeyi isteme tembelliğine düşmeyin;

Bunlar; Kötü düşünülmüş düşünce, kötü söylenmiş söz, kötü yapılmış iştir.(8)

Darius’un (MÖ 522-486) kayalara kazdırdığı yazıtlarda Büyük Kral Darius Şöyle Der: “Bu ülke, iyi atlara sahip olan, iyi insanlara sahip olan Pers Krallığı bana Ahuramazda’dan bahşedilmiştir. Ahuramazda’nın yolunda krallar kralıyım.” şeklinde yazdırmıştır.(9)

Zerdüştlerin Sırat Köprüsü Cinvat;

Zerdüştilikte ölümden sonra iyilerin ve kötü kalplilerin gideceği yerler Cinvat Köprüsü ile ayrılıyor. Ölümden sonra Cinvat köprüsü üstünde, hesaba çekildiklerinde, İyiler, köprüyü geçerken, kötüler ve Ahuramazda’nın dinine karşı gelen kişiler, Cinvat köprüsünün darlığından geçemeyip Hemistegan’a düşerek ebedi hayatları ızdırap içinde olur.”

Zerdüştilikte ateş kutsal sayılmakta ve ondan “kral” diye söz edilmektedir. ateş kabının üzerine konduğu taş, onun tahtı olarak görülmektedir.

Zerdüşlükte Çiftçilik ve Tarım Kutsaldır;

Avesta’ya göre Çalışkan bir şekilde tohum eken, irfan ekmiş olur. Ahuramazda  yüz yerleşim birimini, bin meskeni,onbin yasna duası ile kalkındırandır. Tohum hazırlanırken, değirmen hazırlanırken, un hazırlanırken, hamur hazırlanırken şeytan kaybolur, kötü şeyler yok olur. Çünkü yemek yaşayan tüm nesnel dünya’nın gerçeğidir. Üretmeyenlerin ve üretenlere iyi bakmayanların çocuk sahibi olmaya hakları yoktur.

Çiftçiliği en çok seven, topraktan bilgece ürün çıkarıp, bir bilgeye verendir.(10)

Birinci  Mutluluk; Bilge çiftçilerin elinde kurbanlık, süt ve iyi bitkilerin ve meraların olduğu yerdedir.

İkinci Mutluluk; Bir Bilge insanın  hayvanıyla, ailesiyle inşa ettiği yerdedir.Burada bilgelik, meralar, mutluluk, tarım hayvanları, çocuklar ve tüm iyi hayat gelişir.

Üçüncü Mutluluk; Ekinlerin, çayırların,yenen meyve ağaçlarının ekinlerin yetiştirildiği kuru toprağa suyun verildiği yerdedir.

Dünya’da halen 200 bin Zerdüşti yaşamaktadır. Bunların 40 bini İran, 100 bini Hindistan, 60 bini Pakistan ve Amerika Birleşik Devletlerinde Yaşadığı tahmin edilmektedir.

(Bünyamin Çakır)

KAYNAKLAR : (1) Azizi Najiba Ziyaya Zerdüştlüğün Kutsal Kitbı AVESTA zerine Bir Araştırma  ( Doktora tezi )  Sf 34
(2) Azizi Najiba Ziyaya Zerdüştlüğün Kutsal Kitbı AVESTA zerine Bir Araştırma  ( Doktora tezi )  Sf 21
(3) Azizi Najiba Ziyaya Zerdüştlüğün Kutsal Kitbı AVESTA zerine Bir Araştırma  ( Doktora tezi )  Sf 27
(4) Ayata Eshat Zerdüşt Avesta Sf. 42
(5) Azizi Najiba Ziyaya Zerdüştlüğün Kutsal Kitbı AVESTA zerine Bir Araştırma  ( Doktora tezi )  Sf 58
(6) Azizi Najiba Ziyaya Zerdüştlüğün Kutsal Kitbı AVESTA zerine Bir Araştırma  ( Doktora tezi )  Sf 67
(7) GarthwaiteGeneR. İran Tarihi Pers İmparatorluğundan Günümüze Sf 21
(8) Ayata Eshat Zerdüşt AvestaSf 100
(9) http://www.avesta.org/op/op.htm
(10) Ayata Eshat Zerdüşt AvestaSf 78