Orman Köylerinde Geleneksel Ağaç İşleri El Sanatları Üretim Potansiyeli

Resmi verilere göre Türkiye genelinde 21.310 orman köyünde 7.079.497 kişi yaşamakta olup, ülke nüfusunun yaklaşık % 9,6’sını, kırsal nüfusun ise % 40’ını oluşturmaktadır. Orman köyleri, milli gelirden en az pay alan, grupta yer almakta, arazileri tarıma elverişsiz ve yetersizdir.

Kırklareli mülki sınırları içerisinde 121 orman köyünde 47.171 orman köylüsü yaşamaktadır. Bu 121 orman köyünün yüzölçümü 644.549 dekardır.

Yapılan SWOT analizlerinden (Güçlü – Zayıf-güçlü yönler, Fırsat – tehditler analizi)  orman köylerinde  ormancılık ve turizm sektörleri öne çıkmaktadır.

Orman köylerinin geleneksel ağaç işleri el sanatları potansiyeli vardır. Bu potansiyeli değerlendirmek için orman köylüsünün yeni üretim teknikleri ve kaliteli girdilerle desteklenip ağaç esaslı el sanatlarının yaygınlaştırılması gerekmektedir. Ağaç esaslı el sanatlarının gelişmesi orman  köylerinde eko turizmin gelişmesine katkı sağlayıp orman köylüsünün turizmden aldığı payı da  artıracaktır.

Devletin  Ormanı koruma refleksleri ağaç esaslı el sanatları potansiyelini zayıflatıp kaynakların etkin ve rasyonel kullanılamaz hale getirmiş,  orman köylerindeki gizli ve açık işsizlik artmıştır. Yasal mevzuatın ve devlet memurlarının el sanatları sektörünü özendirecek ve gözetecek şekilde uyarlanması ihtiyacı vardır.

Orman Köylerimizde ağaçtan katma değer yaratacak el sanatları ve ağaç işleme sektörü  yok denecek kadar azdır. Bazı köylerde tahta kaşık ve benzeri mutfak gereçleri az sayıda sanatkar tarafından  üretilmektedir.

Kırklareli Merkez Yeni Sanayi Sitesindeki  Endüstriyel Ahşap Atölyesinde faaliyet gösteren Atilla AKIN tarihi ve otantik binalarda Ahşap Restorasyon ve Dekorasyon işi yapıyor. İçinde sanat olsa da orta ölçekli bir işletme. Bunun yanında organik esaslı (çivisiz) ahşap arı kovanı, meşe fıçı kısaca ahşaptan olan her şeyi üretiyor. Kendisi de uzman arıcı olan Atilla AKIN alan bazlı değişik geometrik özelliklerde ilginç Arı Kovanları  tasarlayıp imal ediyor. İmalat aşamasında kullandığı tüm alet ve makinelerin tasarımı kendisine ait. Atölyesi adeta Patent Deposu.

Kırklareli ili Demirköy ilçesinde Ali KESMEN dişbudak ve kayın ağacından şekerlik, vazo, kül tablası, havan gibi ahşap el sanatları üretiyor. Orman teşkilatından  Dişbudak Ağacı kerestesi temin etmekte güçlük çektiğini söyleyen Ali KESMEN‘in yaptığı ürünlere talep çok yüksek.

Kırklareli Beypınar köyünden 75 yaşındaki Ahmet ELGÜN boş vakitlerinde tahta kaşık ve tahta maşa yapıyor. Çevre köylerde yaşayanlar ve eko turizm kapsamında bölgeye gelen yerli turistler tarafından satın alınıyor. Günün boş vakitlerinde yakacak istihkakından ayırdığı kayın ve gürgen ağaçlarından  25-30 adet  tahta kaşık ve tahta düz kepçe gibi ürünler yapıyor ve tanesi 3 lira karşılığında satıyor.

Çalışırken bal arıları ağaç kokusuna atölyeye doluşuyor. Ahmet ELGÜN Ağacın temiz ve çekici olduğunu,  ağaçtan yapılacak hemen her ürünün bozulmadan saklandığını ve kolay satıldığını söylüyor.

Kastamonu Şenpazar ilçesi Aşıklı köyünden kaşık ustası ve Usta öğretici Yüksel ERDOĞAN günde 100 şimşir – kayın  yemek kaşığı ve folklor kaşığı, tahta heykel ve kabartmalar  imal ederek kargo ile müşterilerine ve toptancılarına gönderebilmektedir. Bu Sayede Türk kültürünün bu sanat dalı yaşatılırken aile ekonomilerine de katkı sağlanmaktadırlar. Ayrıca bu sanatkarlar devletten iş ve yardım talep etmedikleri gibi odundan sanat yolu ile katma değer yaratmaktadırlar. Yukarıda saydığım sanatkarlar ve ahşap heykeltıraşlar elinden tutulacak, arkasından gidilecek çalışkan ustalar ve tasarımcılardır.

Orman genel müdürlüğü  Orman Köylülerinin Desteklenmesi 2013-2017 stratejik planında orman köylerinde sosyo-ekonomik kalkınmanın  destekleneceğini ifade etmesi her köyde geleneksel ağaç el sanatları üretimini yaygınlaştırması için yeni bir başlangıç olabilir.

Kırklareli Istranca orman köylerinin içinde bulunduğu 644.449 dekar orman bölgesindeki  121 orman köyünün hemen her birinde 25 mayıs 2014 tarihi rakamları ile  400 lira harcanarak  temin edilecek 8 (sekiz) adet el aleti ile Ahmet Elgün’ün yaptığı gibi günde 300 liralık ağaç el sanatı ürünü;  tahta kaşık, çatal, bıçak, şekerlik, vazo, salata tabağı heykel üretimi yapmak ve bunun karşılığında aile ekonomisine aylık  bürüt 9000 (dokuzbin) lira katkı sağlamak mümkündür.

Orman Köylerinde Ağaç esaslı el sanatlarının yaygınlaşması için;

– Ağaç işçiliği eğitim merkezi kurulması bölgenin eko turizm açısından gelişmesine katkı sağlayacaktır. Kırklareli Dereköy Doğa Eğitim Merkezi bu amaçla kullanılabilir.

– Orman köylerinde uygulanan köy kalkınma planlarında ağaç esaslı el sanatlarının yaygınlaştırılması ve desteklenmesi planlanmalıdır.

– Orman köylerinde yoksulluğun azaltılması ve entegre kırsal kalkınma faaliyetlerinin güçlendirilmesi için bölge halkı politik iradeden ve Devlet Memurlarından hizmet talep etme dilini geliştirmesi gerekmektedir.

Bir Alman atasözü der ki; Dolu çuval üzerinde oturup da kemirmeyen fare zavallıdır.