Osmanlı Hatırası Macar Tatlı Şarabının Hikayesi

Türkiye’de geleneksel Kırklareli Hardaliyesinin yapılması, şişelenmesi, pazarlanması konusunda ilklerden olan Mustafa KARACA Bey’in Macaristan’a araştırma ve inceleme

gezisine gideceğini öğrenince Macaristan’ın Osmanlı etkisiyle  meydana getirdiği  Hardaliye gibi tarihi karakterli Macar Tatlı Şaraplarının Macar ekenomisi ve turizmine katkısının önemini konuştuk ve ve ilginç hikayeyi Sarantalı Köylüm gazetesi okurları ile paylaşmak istedik.

Mohaç Meydan Savaşı 29 Ağustos 1526′da, Osmanlı İmparatorluğu ve Macaristan Krallığı orduları arasında meydana gelen ve Macaristan’ın büyük bölümünün Osmanlı hakimiyetine girmesiyle sonuçlanan savaştır. Macar ordusunun esas gücü olan ağır süvarilerini kısa sürede kaybetmelerini takiben, ağır bir Macar yenilgisi ile sonuçlan savaş  sadece iki saat sürmüştür. Dünyanın en kısa süren meydan muharebesi olmasına karşın etkileri günümüze kadar uzanmıştır.

Savaşın bağ hasadı döneminde meydana  gelmesi  ve halkın kalelerden çıkamayıp  bağ bozumunu zamanında yapamamış, üzümler bağlarda kalmış, bozulup küflenmiştir.

Osmanlı askeri yetkililer halkın köylerine dönmesine izin verdiğinde birkaç aile bağlarında küflenmiş ve buruşmuş üzümlerden Ekim ayı içerisinde şarap yapmayı denemişler. Ortaya tatlı Tokaj  (Macarca  Tokaji)  şarapları çıkmış. O yıl şarap üretimi çok az olması nedeni ile tatlı şaraplar yüksek fiyatlardan alıcı bulmuş, o yıldan sonra bağ bozumu bilinçli olarak geciktirilerek üzümler kütüklerde kısmen küflendirilerek geç hasat edilmek suretiyle tokaj şarabı yapılması gelenek halini almıştır. Bu nedenle Tokaj şarabı üretiminin ilk başlangıcı Osmanlı etkisiyle olmuştur.

Tokaj şarabına özelliğini veren , iyi küf Botrytis cinerea dır.üzümlerin kabuklarına topraktan  bulaşan bu mantar üzüm tanelerinin , nemi azaltıyor,  dolayısıyla şeker oranı artıyor.

Şıradaki yüksek orandaki şeker moleküllerinin bir kısmı alkol ve karbon dioksite dönüşürken şekerin önemli bir kısmı bakteriler tarafından parçalanamadığından litrede  240 gr a varan şeker oranı ile likör tadında  bir nektar ve iksir meydana geliyor.

200 yıla kadar yıllandırılabilme potansiyeli olan tarihi karekterli bu nektar Macar yetkililerce kurumsallaştırılmış tokaj (Macarca Tokaji) bölgesindeki 27 köyün özgün kültür, turizm ve gelir kaynağı haline getirilmiştir.

Macar Şarap Enstitüsü tarafından özenle gözetilip geliştirilen tokaj şarapları  Portekiz’deki Porto bölgesinden ve Fransa nın  Bordo bölgesinden çok önce şarapçılığı kurumsallaştırmış olması ile bilinmektedir.

Şeker ve aroma kıvamı yüksek balımsı kıvamdaki Tokaj Şarabı için İtalyanlar  meditasyon Şarabı  derken,  Fransız kralı 15. Louis, 18’inci yüzyılın sonlarında,  Versay  Sarayı’nda düzenlenen bir davette  “Kralların şarabı, şarapların kralı” olarak tanımlamıştır.

Bugün Tokaj Şaraplarının etiketlerinde yer alan “Vinum regum, rex vinorum” ibaresi bundan kaynaklanıyor.

Özel şarap mahzenleri her yıl binlerce kişiyi bölgeye çekiyor. Şaraplar, aynen Kapadokya’da olduğu gibi, volkanik toprağa oyulmuş dehlizlerde dinlendiriliyor. Macar ekonomisi ve turizmine ve Macar kültürünün tanıtılmasına ciddi katkı sağlamaktadır. Darısı Kırklareli Hardaliyesine.