Saat tamircisinin oğlu dünyanın en büyük eğitimcisidir

65

Bizde eğitim tarihi okutuluyor mu bilmiyorum. Geçmişte Öğretmen Okullarında okutuluyordu. Bugün okutuluyorsa, eğitimin filozofu Jean Jacques Rousseau (Russo) hakkında bilgileri var demektir. Jean Jacques Rousseau’yu okumadan birilerini öğretmen yapmak yanlış olur.

Fransız fikir adamlarından J.J.Russo 1789 Fransız İhtilali’nin önde gelen fikir adamlarındandır. Klasikleşmiş bir çok kitabın sahibidir. Fakat dünya O’nu bir ihtilalci olarak değil, “Yeni fikir ve Düşüncelerin Adamı” olarak tanır. Yazdığı “EMİL” adlı eğitim kitabı eğitim sistemlerinde devrim yaratmıştır. Fransa’da Düjen Akademisi’nde “Bilimler ve Sanatlar Üzerine Söylev” kitabı insan aklı ve düşüncesi bağlamında yeni ufuklara yol açmıştır.

Jean Jacques Rousseau yeni fikirlerin adamı olduğunu bir kere daha vurgulamak isterim. Bu yüzden de Paris’i terk etmek zorunda kalmış, İsviçre’nin Leman Gölü kenarında, orman içinde bir yerlere yerleşmiştir. Her gün çıktığı kır gezileri arasında düşüncelerini “Bir yalnız gezerin hayalleri” adlı kitabında dile getirmiştir.  Kitap, eski Yunan devlet adamlarından, reformist, SOLON’un “Öğrene Öğrene Yaşlanıyoruz” sözü ile başlıyor. Kimbilir kaç defa okumuşumdur bu kitabı ve diğerlerini. Kitapları Hasan Ali Yücel, Milli Eğitim Bakanı iken Türkçe’ye çevrilmiştir. Ancak eğitimle ilgili meşhur EMİL kitabı birkaç yıl önce, yani kitap yazıldıktan 300 yıl sonra Türkçe’ye çevrilmiştir.

Jean Jacques fakir bir ailenin çocuğudur. “İTİRAFLAR” adlı kitabında bunu söyler. Aslında bu ünlü fikir adamı İtiraflar’ın da yanlışlarını söyler. Mesala yumurta çaldığını anlatır. Çocuklarını eğitemeyip, çocuk yurduna verdiğini anlatır. Babası İstanbul2da Osmanlı Padişahlarının saat tamircisidir.

Türkçe söylendiği gibi yazarsak Jan-Jak Russo insanın iyi olduğu için dünyaya geldiğini, fakat sonradan bozulduğunu söyler. İnsanın çevresinin, toplumun insanı etkilediğini, kötü yollara sürüklediğini dile getirir. Bu vesileyle bu ünlü eğitim bilimcinin düşüncelerinden aktarmak isterim. Çünkü söyledikleri yeni fikirlerdir. Onu hayranlık uyandıran bir orijanlıkla siyasi vizyon üretmiş, modern duyarlılık uyandırmış, zamanı geride bırakan fikir ve düşünceler dile getirmek suretiyle insanlığa ufuk açmıştır. “İTİRAFLAR” adlı kitabı bütün zamanların en güzel otobiyografisidir, yani insanları anlatan kitaptır. “Siyasi anlamda radikal bir milliyetçi idi. Halkın mutlaka egemenliğini savunurdu.” “Üstün insanları yapan güç özgürlüktür. Güçsüzlük ve kölelik kötü insanlar yaratmıştır.”

“Gençlik, bilgeliği öğrenme çağıdır. İhtiyarlık ise onu uygulamadır.”

“Bütün nir halkın bir bayram günü sevinçle kaynaşmasını, büyük yüreklerin, hayatın bulutları arasından çabucak geçen sevincin cömert ışınlarına açılmasından daha keyifli ne olabilir?”

Jan Jak Russo, halkın egemenliğini, hürlüğünü seven bir Avrupa aydını idi. Çağdaş demokrasinin kapısını tıklatan, hür düşünce ve ifadenin yolunu açanlardan biriydi. Hükümetlerin vazifesini şöyle anlatıyordu:

“Hükümetin en önemli işlerinden biri aşırı varlık eşitsizliklerini önlemektir. Ama para yığınlarını sahiplerinin elinden alarak değil, herkese para yığma kapılarını kapayarak, yoksullara hastaneler yaparak değil, yurttaşların yoksul düşmelerini önleyerek bunları yapmaktır.”

“Eğitim halk için, devlet için gereklidir. Aile dağılabilir fakat devlet kalır.”

“Modern çağın en büyük eğitim kuramcısı yani nazariyecisi olan Jean Jacques Roussea “Toplum Szöleşmesi” üzerine fikir ve düşünceleri ile insalığın karanlığını dağıtmış, aydınlanmanın yolunu açmıştır.”