Tarih boyunca insanlığın hastalıklarla mücadele yöntemleri

205

– Covid 19 pandemi döneminde insanlık tarihinin bulaşıcı hasatlıkları ve insanların buna karşı uyguladığı yöntemleri televizyon ve yazılı kaynaklardan takip ettiğimizde gördük ki İnsanlık tarihinin bulaşıcı hastalıklarla mücadele yöntemleri tanıdık görünüyor.

Yunan hekim Hipokrat (MÖ 460 İstanköy – 370 Larissa) ile Antik Roma’nın hekimlerinden Bergamalı Galen, (MS 129- Bergama- 216 Roma) insanlara bulaşıcı hastalıklarda derhal uzaklaşma ve mümkün olduğunca geç dönmeyi tavsiye etmiştir.

İbn-i Sina Sirke İle Temizlik yapmayı, Kontrollü Neşeli Hayatı Önermiş;

Batılılarca, Orta Çağ Modern Biliminin kurucusu, hekimlerin önderi olarak bilinen Kitapları Avrupa üniversitelerinde 17. asrın ortalarına kadar tıp biliminde temel eser olarak okutulan (1), İbn-i Sina (980, Buhara – ö. Haziran 1037, Hemedan) Tıbbın Kanunu) adlı kitabında; bulaşıcı hastalıklarla mücadele için insanlara sirke ile temizlik ve kontrollü hayatı önermektedir.

-Sirke ile temizlik yapın. Ellerinizi, bulaşıklarınızı ve kıyafetlerinizi mutlaka sirke ile yıkayın.
– Birlikte dolaşmayın. Beş on kişi bir araya gelerek kalabalıklar oluşturmayın.
– Pazarları terk edin.
– Paraları bırakın.
– Toplu halde ibadet etmeyin
– Salgından korkmayın, hastalıktan sakının, hastalarınızı terk etmeyin.
– Evinizde oturun ve neşeli olun. Hastalık neşeden kaçar.(2) Demiştir.

İtalyan Doktor Tommaso Del Garbo da 1348’deki bir veba salgını sırasında hastalık kapmamak için ellerini, yüzünü ve ağzını sirkeyle yıkarmış.(3)

Hastalar Çığlıklar, Buyruklar ve Silah Zoru ile Karantinaya Alınmış;

Veba bulaşan hastaların vücudunda şişme ve kanama oluyor, daha ölmeden bedenleri çürümeye başlıyordu.

Hastalığın zorunlu bildirimi ve tecrit sıkı tutuluyordu. Hastalar çığlıklar, buyruklar, polis müdahalesi ve silah zoru ile karantina alanlarına götürülüyordu.(4)

Toplu karantina alanları büyük duvarlarla çevrili, kaçışları zorlaştırmak üzere nöbetçilerle korunan yerlerdi. Güvenlik ve dışarıdakilerin karantinaya alınmış talihsizleri meraklı bakışlarla rahatsız etmelerini önlemek için karantina alanları duvarlarla kapatılıyordu.

1374’te Milano Lordu Barnabas Visconti, vebalı kişilerin şehirden çıkarılıp kırsal bölgeye götürülmesini, orada iyileşmelerinin veya ölmelerinin beklenmesini emretti.

Bu toplum dışına itilenlerin uyandırdığı korku öfkeye de dönüşüyor yönetimle insanlar arasında geçen olaylar ve çatışmamalar çoğalıyordu. (5)

Venedik Ticareti ve Halkı Birlikte Korumak İçin Tüccarları ve Tayfaları Sirkeli Sıcak Su ile Yıkamış;

Venedik Cumhuriyeti 1423’te 12. ve 13. yüzyıllarda Venedik, Doğu ile ticaretin merkezi konumundaydı.

Buğdaydan ipeğe, baharat ve kumaşa kadar pek çok mal gemilerle Venedik’teki limana geliyordu. Mallarını getiren gemiler, fareleri ve veba gibi bulaşıcı hastalıklarını da taşıyordu.
1361’den 1528’e değin Venedik’te 22 salgın kaydedildi.

1468’den itibaren Venedikli yetkililer, kente gelen tüm gemilerin 6,5 km uzaktaki Lazaretto Nuovo adasında bir lagünde 40 gün bekletmeye aldılar.

Tüm yolcu ve tayfalar gemiden yüklerin boşaltıyor, adanın ortasındaki depoya taşıyor, sirke, kaynar su ve şifalı bitkilerin tütsüsü ile dezenfekte ediliyordu.

Bu tedbirlerle Halkı ve Ticareti birlikte koruma hedefleniyordu.

Yalıtma (tecrit) kırk gün süre ile yapıldığından (İtalyanca ‘quaranta’ 40) karantina kelimesi türetildi.

Kahireli Keşişler Dini Törenleri Değiştirmişler;

Kahireli keşişler Kudas ayini (Hz İsa’nın son yemek temsili olan Ekmek ve Şarap Ayini) yaparken sıcak ve nemli ağızlara enfeksiyon sinmiş olabileceği değerlendirerek insanlara kutsal ekmeği maşa ile veriyorlardı.(6)

Hekimlerin vebadan kendilerini korumak için yağlanmış bezlerden koruyucu giysiler giydiğini duyan halk dükkânlara akın edip bu yönteme umut bağlıyordu.(7)

Rahipler vaazlarında tanrıyı sadece Pazar günleri anmanın az olduğu için vebanın kentlerine girmesine Tanrı’nın göz yumduğunu vaaz ediyordu.

Marsilya Halkı Piskopos’un Evine Vebalı Cesetleri Atmışlar;

Marsilya vebasında piskopos Belzunce salgının sonuna doğru artık hiç bir çare kalmadığını görünce yiyeceklerle birlikte evine kapanmış, evin çevresine duvar ördürmüştü. Onu büyük biri tanıyan kent halkı ona öfkelenmiş ve enfeksiyon bulaştırmak için evinin etrafını vebalı cesetlerle çevirmişler hatta ölmesini kesinleştirmek için duvarların üzerinden içeriye cesetler atmışlardı.(8)

Hıristiyan Habeşler Vebanın sonsuzluğa ulaşmak için ilahi bir yol olduğuna inanıp vebaya yakalanmak için vebalı örtülere sarınıyorlardı.(9)

Bir İran kentinde veba tüm kent halkını öldürmüş, kendi işini yapmaktan vazgeçmeyen ölü yıkayıcısının hayatta kaldığı söyleniyordu.(10)

Son örnek örtülü olarak temizliği hayatımızın bir parçası yaparken işimizi sadakat ve cesaretle yapmayı akla getiriyor.

Bünyamin Çakır (29 Mayıs 2020) Kırklareli

KAYNAKLAR :
(1) Wikipedia. Org.
(2) Yumurtacı Şeref 01.04. 2020 Diriliş Postası
(3) Gabriel Neal BBC Dergi 1 Ekim 2018
(4) Albert Camus Veba Sf. 94
(5) Albert Camus Veba Sf. 241
(6) Albert Camus Veba Sf 225.
(7) Age Sf.232
(8)Age Sf 226
(9)Age Sf 103
(10)Age Sf. 133