Tarihte Yolculuk – Galata Köprüsü

232

Galata köprüsü üstünden yüzlerce kez geçtiğimiz veya altında balık ekmek yediğimiz İstanbul’un en güzel köprülerinden biridir. Ben de zaman zaman arkadaşlarımla zaman zaman kızlarım Eda Nur ve Seda Nur Bilgin’le Eminönü’ne gittiğimde uğradığım en sevdiğim yerlerden biridir. Leonardo da Vincinin gerçekleştirilmesi teknik olarak imkansız görünen tasarımının üzerinden 350 yıl geçtikten sonra ilk modern Galata köprüsü 1845 yılında Sultan Abdulmecid zamanında annesi Bezm-i Alem Valide Sultan tarafından yaptırıldı ve 18. y.y.. da kullanıldı. Köprüye Cisr-i Cedid, Valide köprüsü, Yeni Köprü, Büyük Köprü , Yeni Cami Köprüsü, Güvercinli Köprü adları takılmıştır. Köprünün Karaköy tarafında yeni köprünün Sultan Abdulmecid tarafından inşa ettirildiğini belirten Şinasi’nin bir beyiti vardı. Köprünün üzerinden ilk geçen Sultan Abdulmecid idi. Altından geçen ilk gemi ise Fransız Kaptan Magnan’ın kullandığı Cygn gemisi oldu. İlk üç gün köprü geçişi parasız idi. 25 Ekim 1845’te Denizcilik Bakanlığı tarafından toplanan ve mürüriye olarak bilinen köprü geçiş ücreti toplanmaya başlandı. Köprü geçiş ücretleri şöyleydi.

Serbest : Ordu ve kanun uygulayıcı personel, görevdeki yangın söndürücüleri , rahipler.
5 para : Yayalar.
10 para : sırtı yüklü insanlar.
20 para sırtı yüklü hayvanlar.
100 para at arabası.
3 para koyun, keçi ve diğer hayvanlar.
Yıllar içinde Cisr-i Cedid’in yerine yeni galata köprüleri yapılmakla beraber; Köprü geçiş ücretlerini 31 Mayıs 1930’a kadar köprünün her iki sonunda ayakta duran beyaz üniformalı memurlarca toplandı.
II. Köprü :
Bu köprü Sultan Abdulaziz ‘in (1861-1876) emri üzerine III. Napolyon’un İstanbul ziyaretinden hemen önce Ethem Pertev Paşa tarafından inşa edildi ve 1863’te yerine yerleştirildi.
III. Köprü :
1870’de bir Fransız Şirketi Forget et Chantiers de La Mediteranee ile üçüncü köprünün yapımı için bir sözleşme imzalandı. Ancak Fransa ile Almanya arasında savaşın patlak vermesi projeyi erteledi. Eski sözleşme feshedildi ve yeni köprünün yapımı 1872’de İngiliz Firinsi G. Vells’e verildi. Köprü 1875’de tamamlandı. Yeni köprü 480 mt. Uzunluğunda 14 mt. Genişliğinde ve 24 duba üzerinde duruyordu.Maliyeti 105.000 altın lirasıydı. Bu köprü 1912 yılına kadar kullanıldı ve bu tarihte, Haliç’in daha yukarılarına doğru 4. Köprü yapıldı.
IV. köprü :
Dördüncü köprü Alman Firması MAN AG. Tarafından 1912’de 350.000 altın lirasına inşa edildi. Köprü 466 mt. Uzunluğunda 25 mt. Genişliğinde idi. Bu gün pek çok kişinin hafızasında taze olan 16 Mayıs 1992’deki yangına kadar bu köprü kullanılmıştır. Köprünün yanma nedeni hala tam olarak bilinmemektedir. Yanan köprü onarıldıktan sonra Balat-Hasköy arasına yerleştirildi ve yerine bu gün Galata Köprüsü olarak bilinen modern bir köprü yapıldı. Bu köprü günümüzde Eski Galata Köprüsü veya Tarihi Galata Köprüsü olarak bilinmektedir.
V. Köprü – BUGÜN
Beşinci Galata köprüsü bir önceki köprünün birkaç mt. Kuzeyine STFA şirketi tarafından inşa edildi. İnşaatı 1994 Aralık ayında tamamlanan köprü diğerleri gibi Eminönü ve Karaköy ‘ü birbirine bağlıyordu. Tasarımı ve teftişi GAMB (Göncer Ayalp Engineeing Company) tarafından yapıldı. 5. Galata Köprüsü 490 mt. Uzunluğunda  ve 80 mt. Lik kısmı açılabilen bir baskül köprüdür. Köprünün yüzeyi 42 mt. Genişliğindedir ve her yöne doğru 3 şeritli bir yol ve bir yaya yolu bulunmaktadır. Tramvay hattının Kabataş’a kadar uzatılması sonucu köprünün ortasındaki iki şerit tramvay yoluna ayrılmıştır. Bu köprü Norveç’teki Trowse köprüsü ve Amerika Birleşik Devletlerindeki birkaç köprünün yanı sıra dünyada üzerinde tramvay geçen ender baskül köprülerden biridir. Ancak köprünün böyle bir eklentiye uygun olarak tasarlanmaması nedeniyle tramvay yolu inşaatı bir çok soruna neden oldu. Kapakları açılıp kapandığında hatların birbirine değmemesi bu sorunların başında geliyordu. Köprünün altındaki lokanta ve market kısmı 2003’te açıldı.
Tarihte yolculukta bir başka mekanda görüşmek dileğiyle.