Tarihte Yolculuk – Hanım Sultanlar Müzesi (2)

52

HÜRREM SULTAN; 1504 yılında doğdu. Osmanlı saray hareminde eğitim gördü. Kanuni Sultan Süleyman saltanatının ilk yıllarında Hürrem Sultan ile nikahlandı. 1558 yılında Valide Sultan olamadan vefat etti. Hürrem Sultan, Süleymaniye Camii yanındaki Kanuni Sultan Süleyman türbesine defnedildi.

Hürrem Sultan’ın vakfiyesinde şu eserler vardır. Mekke, Medine ve Kudüs’te imaret ve darüşşifa’dan oluşan Haseki Külleyesi, Edirne’de kervansaray, cami ve imaret. Hürrem Sultan dönemi kaftanı, Topkapı Sarayı Müzesinde bulanan klasik döneme ait kaftanın model ve desenine uygun olarak hazırlanmıştır. Kumaşta yer alan lale motifi, Osmanlı sanatında Allah’ı temsil etmesi açısından büyük saygı ve değer gören bir motiftir. Kaftanın içinde kullanılan hafif ipekliden iç entari, şalvar, iç entari üzerine takılan ve “cevheri kemer” denilen mücevherli kemer, bu kemeri süsleyen mücevherli hançer, çaprastlar, başlıkta kullanılan alın çatkısı (kaşbastı), 16. Yüzyılın giyim özelliklerini yansıtmıştır.

HATİCE SULTAN; 1768 yılında doğdu. III. Mustafa’nın kızıdır. 1822 yılında vefat etti. Eyüp’te Mihrişah Valide Sultan Türbesine defnedildi. Hatice Sultan’ın vakfiyesinde şu eserler vardır. Mısır çarşısı civarında Hatice Sultan çeşmesi, 18. Yüzyılda Üsküdar’da kurulan Selimiye kumaş atölyelerinde dokunan yollu kumaşlar saray giyiminde çok kullanılmıştır. Hatice Sultan’ın kaftanında o dönemi yansıtan yollu kumaşlardan esinlenilmiş ve iç elbise bürümcükten yapılmıştır. Hotozu ve baş süslemeleri döneminin anlayışını yansıtmaktadır.
HATİCE TURHAN SULTAN ; 1627 yılında doğdu. Haremde eğitim aldıktan sonra Sultan İbrahim’in eşi oldu. Oğlu IV. Mehmet padişah olunca valide sultan oldu. 1651 yılında Kösem Sultan’ın ölümüyle haremin başına geçti. 1683 yılında vefat etti. Eminönü Yeni Camii’nde yaptırdığı Hatice Sultan Türbesine defnedildi.

Hatice Turhan Sultan’ın vakfiyesinde şu eserler vardır. Çanakkale Boğazı’ndaki Seddülhabir Kalesi, Safiye Valide Sultan’ın başlattığı Eminönü’ndeki Yeni Camii, bu günkü Mısır çarşısı. 16. Yüzyılın büyük desenlerine karşılık, 17. Yüzyılda düz sade kumaşlar yaygın olarak kullanılmıştır. Kadife kaftan uygulamasında kaftanın içi aslına uygun olarak tümüyle kürk ile kaplanmıştır. İç elbise ipek saten üzerine işlemelidir. 17. Yüzyılda kadın başlıkları yükselmiş, kesik koni şeklinde sonlanmış ve yanlarına takılan sorguçlarla zenginleşmiştir. Kadın başlıklarında mücevherli ve tüylü sorguçlar sarayda çok yaygın olarak kullanılmıştır. Başlıkta dönemin özelliği yansıtılmıştır.

ESMA SULTAN ; 1778 yılında doğdu. I. Abdulhamit’in kızı, II.Mahmut’un kız kardeşidir. 1848 yılında vefat etti. II, Mahmut türbesine defnedildi. 16. 19. Yüzyıllar arasında Osmanlı sarayında padişahların ve harem kadınlarının giyiminde kürk yaygın olarak kullanılmıştır. Esma Sultan’ın kaftanın içi de kürk kaplanmıştır. 18. Yüzyılın gösterişli ve sorguç adı verilen mücevherli baş süsleriyle zenginleştirilen hotozu dönemin modasını yansıtmaktadır. Ayakkabıların üzerine mücevherlerin yanında işlemeler de kullanılmıştır. Ayakkabılarda iç elbisenin deseni uygulanarak işleme uygulanmıştır.

BEZMİALEM VALİDE SULTAN ; 1807 yılında doğdu. Sarayda iyi bir eğitim gördükten sonra Sultan II. Mahmut’un eşi oldu. II. Mahmut’un 1839 yılında vefat etmesiyle oğlu Sultan Abdulmecit tahta çıktı ve “Mehd-i ihayı saltanat” unvanıyla valide sultan oldu. 1853 yılında vefat etti. II. Mahmut türbesine defnedildi.

Bezmialem Valide Sultan’ın vakfiyesinde şu eserler vardır. Maçka’da Bezmialem Valide Sultan çeşmesi, Divanyolu’nda II. Mahmut Türbesi, yakınında bulunan Daarül Maarif adıyla bilinen Valide Mektebi, Beykoz Çubuklu’da Bezmialem Valide mektebi, Edirnekapı Bezmialem Sıbyan mektebi, Galata Köprüsü, Vakıf Guraba Hastanesi, bu günkü adıyla Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakultesi hastanesi, 19. Yüzyıl başlarında Batı etkisi sarayda belirgin olmaya başlamıştır. Geleneğe uygun kesimli önden açık entariler yerine, boydan boya önü kapalı entari modası başlamıştır. 19. Yüzyılın başında, 18. Yüzyılın karakteristik özelliklerini taşıyan entarinin boyu ayak bileklerini geçmemektedir. Kaftanlar Maraş işi ve kordon nakışı gibi işlemelerle zenginleştirilmiştir. Mor kadife kaftanda kordon nakışı uygulanmıştır. Baş süslemesi dönemin özelliğini yansıtmaktadır.

Bir başka tarihi mekanda görüşmek dileğiyle….