Tarihte Yolculuk – İstanbul Üniversitesi Beyazıt Kulesi Anıt Müzesi

675

Beyazıt Kulesi Beyazıt Meydanı’ndan görünen İstanbul Üniversitesi Merkez Kampüsü içinde kalan bir kule. Beyazıt Devlet Kütüphanesine sık sık gittiğim için görüyorum. Akşam saatlerinde ışıklarının her gün farklı renklerde yandığını merak ettiğim için araştırdım ve kulenin fotoğraflarını çektim.

İstanbul Üniversitesi Müzeleri Projeleri yürütülen çalışmalar kapsamında İstanbul Üniversitesi bir müzeye daha kavuştu. İstanbul Üniversitesi Beyazıt Kulesi İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ BEYAZIT KULESİ ANIT MÜZESİ olarak TC Kültür Bakanlığı tarafından tescilli müze statüsüne kavuşturuldu. Beyazıt Kulesinin bu günkü yerinde Bizans zamanında da Tetratsiyon adında, uzaktan yangınları gözetlemek için bina inşa edilmiş bir kule vardı. Osmanlı döneminde ise Kule aynı yerine Paris te Ecole Des Beauks-Arts da öğrenim gören ilk Osmanlı mimarı olan mimar Kirkor Balyan tarafından ahşap olarak 1749 yılında inşa edilir. Kule yangınları gözetlemek amacıyla yaptırılan ilk kule olma özelliğini taşımaktadır. Hüseyin Ağa tarafından yaptırılmış olan Kuleye Harik köşkü ve  Kulesi de denirdi. Harik kelimesi yangın anlamına gelmektedir. Kulede görev alanlara Köşklü, köşlü veya dideban da denirdi.

Beyazıt Kulesi yangınları gözetlemek ve haber vermek amacıyla 1749 yılında inşa edilen 85 mt. Yüksekliğinde kule. Gözetleme yerine kadar çıkan merdivenler 180 basamaktan ibarettir. Başlangıçta ahşap olarak inşa edildi. 1756 daki Cibali yangınında yandı. 1826 da yeniden yapılan kule yeniçeri ayaklanmasında tekrar yandı. Kule üçüncü kez Sultan II. Mahmut zamanında, 1826 yılında Senekerim Balyan ın mimarlığı altında tekrar yapıldı. Beyazıt Kulesi; Nöbet katı, İşaret katı ve Sancak katı olmak üzere üç bölümden oluşur.

Yangın, Beyazıt kulesinden gündüz sarkıtılan sepetlerle, gece ise fener yakılarak haber verilirdi.  Uzun süre geceleri farklı renklerde aydınlatılarak İstanbullulara ertesi günün hava tahmininin duyurulması iç in kullanıldı. Kulenin mavi renkte aydınlatılması ertesi gün havanın açık olacağını, yeşil yağmuru, sarı  sisi, ve kırmızı karı haber verir. Bu uygulamaya 1995 yılında son verildi. 2010 yılında İstanbul Büyükşehir Belediyesinin girişimiyle tekrar başlandı. 1997 yılında başlayan restorasyon çalışmalarına kadar kullanılmayacak durumda olan kule iki yıl süren çalışmalar sonucunda eskiden olduğu gibi yangın gözetleme, meteoroloji  ve yol durumunu bildirmek amacıyla kullanılmaktadır.

Tarihte yolculukta bir başka mekanda görüşmek dileğiyle…