Tarihte Yolculuk – Osmanlı Bankası Müzesi

Karaköy’ün tarih soluyan sokaklarında ilerlerken Galata’da yer alan Osmanlı Bankası Müzesi’ne gittim.

Heybeti ile Osmanlı’yı gözler önüne seren harika binanın mermer merdivenlerini büyük bir zevkle adımlayarak tarihin içine girdim..

Bu müze Türkiye’de bir özel banka tarafından kurulmuş ilk müzedir. Osmanlı Bankası Arşiv ve Araştırma Merkezi bünyesinde 2002 yılında hayata geçirilmiştir. 1892 yılında  Osmanlı Bankası Genel Müdürlüğü olarak faaliyete başlayan binadaki kasa dairelerinin içinde ve etrafında düzenlenen müze, Osmanlı İmparatorluğu’nun merkez bankası ve hazinedarı olarak görev yapan Osmanlı Bankası’nın tarihine ışık tutar.

Osmanlı Bankası müzesi, içerdiği nesne ve belgelerin yanı sıra tasarımıyla; bankanın merkezi rol oynadığı geç Osmanlı ve erken Cumhuriyet dönemlerinin az bilinen dünyasını yansıtır.

Müzede; kuruluşundan özel ticari banka statüsüne geçtiği 1933’e, Osmanlı Bankası’nın bu 80 yıllık sürede yaşadığı önemli değişiklikler gelişmeler ve krizler kronolojik şekilde ele alınır, aynı dönemin şube binaları, müşterileri ve faaliyet alanları vurgulanır. Her öğesinin ait olduğu dönemin siyaseti, ekonomisi toplumu hatta gündelik yaşamı ve kültürel bağlamında incelenebileceği bir anlatım mekanı olan  Osmanlı Bankası müzesi; yalnızca bir kurumun öyküsünü aktarmakla kalmaz, bir dönemin yaşam temsilini de sunmaktadır.

Müze’de, ilk adımı attığımda ilk bölümde Osmanlı Bankasının 1859-1860,6l,62 yıllları kasa defteri, Kurucu hükümdarlar Sultan Abdulmecid ve Kraliçe Viktorya’nın fotoğrafları yer alıyordu. İlerledikçe yine Osmanlı Bankasının kuruluşunu belgeyen Kraliçe Viktorya’nın fermanı 24 Mayıs 1856, Osmanlı Bankası’nın 1875 tarihli hisse senetleri, Osmanlı Bankası’nın levhaları, Osmanlı Bankası şubeleri haritaları, fotoğrafları, (Adapazarı, Afyon, Antalya, Bayburt), Osmanlı Bankası’nın poliçeleri ve ciro ettiği poliçeler, Osmanlı Bankası’na emanet edilmiş olan yabancı hisse senetleri,

Osmanlı Bankası’nın mütevazi bir portföy örneği, (Bakkal Mehmet Tevfik Efendi.) Osmanlı Bankası’nın müşterilerinin ülkenin başlıca kentlerine göre dağılımı, Osmanlı Bankası’nın İstanbul’lu müşterilerinin işyeri ve ikametgahları ve şehir dağılımı (Aksaray, Galata, Nişantaşı, Pera), Osmanlı Bankası’nın arşiv ve belgelerinden hareketle   İstanbul müşterilerinin özellikleri, çeşitli Şehzade ve Sultanlara ait belgeler.

Osmanlı Bankası’nın giriş holündeki latince kitabe, Osmanlı Bankası’nın yeni genel müdürlük binasının iç mekanının görüntülerini içeren fotoğraflar…

5 Eylül 1896 tarihli l’illustration dergisinde Osmanlı Bankası’nın yeni binasının iç ve dış görüntüleri….

Kriz yıllarında Osmanlı Bankası’nın taraf olduğu çeşitli kredi anlaşmaları,

Memalik-i Osmaniye Duhanları Müşterek ü’l Menfa Reji, Anonim Şirket-i  Osmaniye’nin (Tütün rejisi) 200, 1000 ve 5000 franklık hisse senetleri bulunuyor.

1931’de Merkez Bankası’nın kurulmasıyla birlikte bütün “resmi” işlev ve sıfatlarını kaybeden Osmanlı Bankası’nın geri kalan yarısını özel bir banka olarak sürdürdü.

1996’da Doğuş Grubu tarafından satın alınan banka, 2001 yılında aynı gurup bünyesindeki Garanti Bankası ile birleşerek 145 senelik faaliyetine son verdi. Müzede, Osmanlı Bankası’nın tarihe karıştığının gösteren belgeleri görmek mümkün.

Osmanlı Bankası müzesini gezdikçe; Osmanlı Bankası tarafından hükümete ve hükümetin bankalarına açılan krediler..

Osmanlı Bankası idare Meclisi zabıtlarında Kuvayi Milliye’ye yapılmış ilk nakit avanslarının kaydı, 03.11.1920.

Sıkıntılı yılların tanıkları,

Uşaklızade (Uşaklıgil) ailesinin dört ferdinin personel dosyaları,

Osmanlı Bankası’nda başlayan kariyer örnekleri,

Osmanlı Bankası ile hükümet arasındaki ilişkilerin kopuşu,

İki cephe arasında kalmış bir banka : Osmanlı tarafı.

Osmanlı Bankası personeli: Fotoğrafa yansıyan kimlik ve özlemler.

Osmanlı Bankası memurelerine ait personel sicil örnekleri serildi gözlerimin önüne.

Ve bir tarihte yolculukta böylece sona erdi. Bir başka bölümdeki sergi salonunda YERELDE MODERNLER – TRESPASSİNG MODERNİTİES sergisini ziyaret edip çıktım. Bir başka tarihi mekanda görüşmek dileğiyle…