Tarihte Yolculuk – İstanbul Ahmet Hamdi Tanpınar Edebiyat Müze Kütüphanesi

Mart Ayı’ nın bir başka önemli etkinliği ise kütüphane haftası idi.Kitap okumayı pek sevmeyen bir topluluk olduğumuz için kitapları ve kütüphaneleri sevmeyiz. İnsanlarımızın kitaplara ve kütüphanelere ayırdıkları zaman oldukça sınırlıdır. Kahve dedikodularına ayırdığımız zamanın 20 de birini kitap ve kütüphaneye ayırabilsek, bir çok olaya farklı ve hoşgörülü bakabilecek bir toplum olacağız.

Kültür Bakanlığının son yaptığı çalışmalar ile kütüphane ve müze, ikisi bir arada, mekanlar oluşmaya başladı. Müze ziyareti hiç yapmadığımız, kütüphaneye hiç uğramadığımız böyle bir ortamda bu tür yerlerin açılmaya başlanması bir umut ışığı olmaktadır.

Arkadaşımız Hatice Opak Gülhane Parkı içinde bulunan Alay Köşkü’ nün restore edilerek Müze-Kütüphane olarak açılan Ahmet Hamdi Tanpınar kütüphanesini sizler için gezdi.

Gülhane parkına girip sola döndüğünüzde merdivenleri çıktığınızda Alay köşkünün girişinde biri A.H.Tanpınar’ın olmak üzere iki büst karşılıyor, girişte saygıyla, güleryüzle karşılayan görevli personel müze kütüphaneyi gezerken bilgilendiriyorlar.

2. Dünya Savaşı sırasında İngiltere Başkanlığını yapan Sir Winston Churchill’e sormuşlar, İngiltere’mi önemli, William Shakespeare’mi önemli. W. Shakespeare önemli demiş, neden demişler. William Shakespeare dünyaya bir kere gelir, İngiltere her zaman vardır.

Dünya’nın çeşitli ülkelerinde tanınmış yazarlar adına edebiyat evleri ve müzeleri vardır. Shakespeare, Victor Hugo, Ernest Hemingway, Dostoyevski, Goethe gibi, dünyaca ünlü edebiyatçıların eserlerinin sergilendiği edebiyat evlerini örnek gösterebiliriz.

Bu çerçevede Türkiye’de şehirleriyle özdeşleşmiş kişiler adına 6 ilde müze kütüphane kurulmuş ve kurulma aşamasındadır. Bunlar:

Adana Karacaoğlan Edebiyat müze kütüphanesi,

Ankara Mehmet Akif Ersoy Edebiyat müze kütüphanesi,

Diyarbakır Ahmet Arif Edebiyat müze kütüphanesi,

Erzurum Erzurumlu Emrah Edebiyat müze kütüphanesi,

İstanbul Ahmet Hamdi Tanpınar Edebiyat müze kütüphanesi,

Kütahya Evliya Çelebi Edebiyat müze kütüphanesidir.

Tanpınar Edebiyat müze kütüphanesi için seçilen mekan yakın zamanlara kadar Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü tarafından kullanılan Alay Köşkü_Osmanlı padişahlarının; Devlet-i Aliyye’nin gücünü ve zenginliğini dosta düşmana göstermek amacıyla düzenlenen muhteşem olayları seyrettikleri bu köşk, Cumhuriyet’in ilk yıllarında Güzel Sanatlar Birliğinin merkez binası olarak kullanılmış, bu birliğin  edebiyat şubesi de faaliyetlerini burada yürütmüştü.

Edebiyat müze kütüphanede benim Sana Sevgimi Yolladım (Şiir), Sevgiye Pencere Açtım (Şiir), Hayatın İçindekiler (Öykü), Ünlülerin Ağzından Kendileri (Röportaj), Mücevher Işıltısı (Roman) adlı kitaplarımın da bulunduğu 1000’i aşkın ayrı yazar, 8000 kitap,  mevcuttur. Okuyucular bu kitaplardan kütüphane içinde faydalanabilmektedir. Edebiyat Müze Kütüphane’de 33 ayrı yazarın 100’ü aşkın ayrı eşya-belgesi vardır. Bunlardan bazıları Mustafa Köz’ün saat ve kalemi, Özdemir Nutku’nun pipo ve kalemi, Mehmet Ünver’in gözlük ve kalemi sergilenmekteydi. 60 ayrı kurumun verdiği 700’ü aşkın ödüllü kitaplar vardır. Bunlardan bazıları: Adalet Ağaoğlu’nun (Aydın Doğan Vakfı Roman Ödülü), Tahsin Yücel’in Dünya Kitap Yılın Kitabı ödülü gibi ödüllü kitaplar.

Edebiyat Müze Kütüphane’de TEDA kapsamında yabancı dillere çevrilen Türkçe kitaplardan bir seçki de mevcuttu. Sabahattiin Ali’nin İsviçre dilinden romanı, Halide Edip Adıvar’ın İtalya’nca, Şu Çılgın Türkler Japonca, Solmaz Kamuran, Polonya dillerinde kitapları sergileniyordu. Bir odada Nedim ve Orhan Pamuk’ büstü, hayatlarını anlatan yazı ve kitapları yerleşmiş.

Ahmet Hamdi Tanpınar’ın bölümünde dersinde öğrencisi Gündüz Berker tarafından 1962’de tutulan notlar, A.Hamdi Tanpınar’dan Prof.Bedrettin Tuncel’e mektuplar, A.H. Tanpınar’ın kitaplarının ilk baskıları. Agop Arad’ın çizgileriyle A.H.Tanpınar, A.H.Tanpınar’a Almanya’dan gönderilmiş bir kartpostallar, gözlüğü, T.B.M.M. 1943 albümü bulunmaktaydı.

18 Temmuz 1928 yılında Alayköşkünde Sanayi-i Nefise Mektebi, Güzel Sanatlar Birliğinin Edebiyat Şubesini kurmak amacıyla dönemin edebiyatçıları Alayköşkünde toplanmış. Fotoğrafta bunlardan bazıları: Necip Fazıl Kısakürek, Reşat Nuri Gültekin, Orhan Seyfi Orhon, Mehmet Rauf, Hüseyin Rahmi Gürpınar, Halid Ziya Uşaklıgil, Cevdet Kudret, Peyami Safa, Yusuf Ziya Ortaç, Yaşar Nabi Nayır.

ADINA MÜZE AÇILAN BAŞARILI EDEBİYATÇI AHMET HAMDİ TANPINAR KİM:

23 Haziran 1901 yılında İstanbul Şehzadebaşı’nda doğmuş 1919’da girdiği Edebiyat Fakultesinde onu etkileyen Yahya Kemal Beyatlı ve onun çevresinde yer aldı. 1933’te Güzel Sanatlar Akademisi Sanat tarihi hocası oldu. 1939 yılında  İstanbul Üniversitesi Edebiyat  Fakultesi Türk Dili ve Edebiyat bölümünde açılan kürsüye Yeni Türk Edebiyatı profesörü olarak atandı. 1942-1946 arasında Maraş Milletvekili olarak T.B.M.M. bulundu. 24 Ocak 1962’de kaybettik. Mezarı Rumeli Hisarındadır. Eserleri: Tevfik Fikret ve Namık Kemal Antolojileri, Yahya Kemal biyogrofisi, şiirler, Abdullah Efendi’nin rüyaları, Yaz yağmuru, İki Ateş arasında, Kayıp, Beş Şehir, 19. asır Türk edebiyatı, Huzur, Saatları ayarlama Enstitüsü, Sahnenin dışındakiler, Mahur Beste, Aydaki kadın.