Tarihte Yolculuk – Süleymaniye Külliyesi

26

Tarihte yolcukta bu günkü durağımız ikiz kızlarım Eda Nur Bilgin  ve Seda Nur Bilgin ile birlikte Süleymaniye külliyesi oldu.

Farklı fonksiyonlardaki yapıların bir arada bulunması ile oluşan binalar topluluğuna külliye denir. Külliye, genellikle bir cami ve onun etrafında kurulan medrese, imarethane, kütüphane, hastane ve çeşme gibi yapılardan oluşur. Külliye yerine manzume, hey’et, site, imaret sitesi, kompleks gibi isimler kullanılmıştı. Geleneksel külliye kavramının en önemli örnekleri arasında yer alan Süleymaniye külliyesi, Kanuni Sultan Süleyman tarafından Eski Saray diye bilinen yerin geniş bahçesinin kuzeyinde, Haliç’e bakan tepede Mimar Sinan’a yaptırılmıştır. Biz de tarihi kapıdan girdik ve buram buram tarih kokan bu harika mekanı gezdik, fotoğraflarını çektik. Aldığımız bilgilere göre,

Külliyenin inşasına 7 Cemaziyelevvel 957 (24 Mayıs 1550) tarihinde başlanmıştır. Camii ve diğer birimleri farklı tarihlerde tamamlayan külliyenin temel atma töreninde Kanuni Sultan Süleyman bizzat hazır bulunmuştur. Fatih Külliyesi gibi Süleymaniye Külliyesi gibi Süleymaniye Külliyesi de İstanbul’un yedi tepesinden biri üzerine kurulmuştur.

Darülhadis talebe odaları ve hamam binaları dışında Külliye, bütün dini ve bazı sivil yapılarda olduğu gibi kıbleye dik doğrultuda planlanmıştır. Ancak külliyenin planlanmasında arazinin eğimli olması sebebiyle tam bir simetri yoktur. Planlama olarak külliye, avlu ve dört minareli bir cami ve (kabristan) ile bunların etrafında dikdörtgen bir dış avlu ve dış avlu etrafında da diğer binalarla çevrilidir.

Külliye’ye dahil birimler ve yerleri şu şekildedir. Merkezde cami, kıbleye dönüldüğünde caminin solunda (doğuda), Medrese-i Evvel ve Sani Hamama yakın olan Evvel, diğeri Sani) bu medreselerin alt katlarında mülazım odaları, güneydoğuda Hamam ve kıblede çapraz olarak Darulhadis, Talebe hücreleri, kıble tarafında Süleymaniye Haziresi ve Hazirede Kanuni Sultan Süleyman türbesi (camiye yakın olan ) ve önünde Hürrem Sultan Türbesi, ekseninde hazire duvarına bitişik Darülhadis dershanesi, kıbleye dönüldüğünde caminin sağında (güneybatısından itibaren sırasıyla )Süleymaniye çeşmesi, Sıbyan mektebi, Medrese-i Salis ve Rahi (Tıp medresesinin yanındaki salis, sıbyan mektebinin yanında yer alan ise Rabi’dir) ve tıp Medresesi (ve bir bölümü olan Darülhane-i kıblenin karşısında (kuzeybatıdan itibaren ) Darüşşifa (mekkel, matbah)ve Tabhane (imaret) Darüzziyafe’nin altında Kervansaray, külliyeyi tamamlayan noktada kuzey-doğu köşesinde Mimar Sinan türbesi, türbenin köşesinde Mimar Sinan sebili ve külliyenin çevresi ve yan alanlarda çarşılar ve odalar bulunmaktadır.

Benim ve bir çok kişinin  defalarca ziyaret ettiği Süleymaniye Camii; bütün külliyelerde olduğu gibi Süleymaniye camii de külliyenin merkezinde bulunur. Camii ana hatlarıyla bir dış avlu, bir iç avlu, iç avluda bir şadırvan ve dört minareden oluşmaktadır. Süleymaniye Külliyesi inşaatına 7 Cemaziyelevvel 957 (24 Mayıs 1550) tarihinde başlanmış, Kanuni Sultan Süleyman’ın bizzat hazır bulunduğu bu temel atma töreninde Şeyhülislam Ebussuud Efendi mihrabın temel taşını koymuştur. Camii inşaatı Şevval 963 (Ağustos 1556)’da tamamlanmıştır.

Tarihte yolculukta bir başka mekanda görüşmek dileğiyle…