Tarihte Yolculuk – Türkiye’de ilk “Gemi Müze”

517

7. Kocaeli Kitap Fuarı için Kocaeli’ne  gittim. Doğu Kitapevi standında okuyucularımla buluşup kitaplarımı imzaladıktan sonra Türkiye’de ilk müze gemi olma özelliği taşıyan “Gayret Gemisi”ni ziyaret ettim. Rehber eşliğinde müzeyi gezmeye başladım.

Deniz sahilinde müze geminin olduğu alana girdiğimde sağ tarafta Şanlı Yavuz ve Mehmet Fethi Bey hakkında yazı, TCG Gayret gemi pervaneleri, 5/54 Top mermisi ve hartucu vardı, onların  yanından geçip gemiye bindik.

Aldığım bilgilere göre; TCG GAYRET (USS EVERSOLE-DD 789); 1946  yılında Amerika Birleşik Devletlerinde denize indirilerek 1973 yılına kadar Amerikan Deniz Kuvvetleri Pasifik Donanmasında  görev yapmış; Kore ve Vietnam Savaşlarına katılmıştır.

1973 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nden alınarak Türkiye’ye getirilmiş ve 1995 yılına kadar, 22 yıl, Türk Deniz Kuvvetlerinde hizmete katılmıştır. Hizmette olduğu süre içerisinde birçok tatbikatta sancak gemisi görevi yapmış, zamanın Cumhurbaşkanları, Genel Kurmay Başkanları ve Kuvvet Komutanlarını ağırlamıştır.

Türk donanmasında ilk ASROC (Güdümlü Torpido) atışını yapan ve TCG AKAR akaryakıt gemisinden denize seyir halinde ilk akaryakıt ikmalini yapan gemi olma özelliklerini taşımaktadır. Bütün bu başarılı hizmet yılları sonunda köprü üstünde görmüş olduğumuz İngilizce’de üstün, mükemmel anlamındaki “Excellent” kelimesini ifade eden “E” harfi ile ödüllendirilmiştir.

TCG Gayret teknolojik ömrünü tamamladığında, 1995 yılında, hizmet dışına ayrılmıştır. Kültürel katkıda bulunmak üzere Donanma Komutanlığı ve İzmit Büyükşehir Belediyesi’nin Proje katılımları ile 1997 yılının Ağustos ayında şu an ki yerinde Türkiye’de ilk “Müze gemi” olma özelliği ile faaliyete başlamıştır.

TCG GAYRET (D-352)’in teknik özellikleri:

Gemi Tipi : TEPE Sınıfı Muhrip, Boyu : 119 mt. Eni: 12.5 mt., Tonajı: 3500 Ton., Su çekimi: 6 metre (azami), Sürati : 32 Knots., Silahları : 5/38 Çift namlulu Top, ASROC, Su Bombası, MK 44 Torpido.

Geminin bir çok bölümü var bunlardan bazıları; Atatürk köşesi, TCG Gayret D 352 Köşesi, Osmanlı Dönemi Denizci Üniformaları sergi alanı, Sergi Faaliyetlerinin Yapıldığı sergi salonu, Orijinal Şekliyle sergilenen Köprüüstü, Orijinal Şekliyle Sergilenen Savaş Harekat Merkezi, Orijinal Şekliyle sergilenen Aşhane, Orijinal haliyle sergilenen Çamaşırhane.

TCG HIZIRREİS (S 342)’İN TARİHÇESİ

TCG HIZIRREİS  2. Dünya Savaşı sonrası yüksek duruş ve vuruş gücüne sahip ilk denizaltı gemilerinden biri olarak USS GUDGEON (SS 567)ismiyle 11 Haziran 1952 tarihinde Porsmounth/ABD’de denize indirilmiştir. 30 yıl süreyle ABD Deniz Kuvvetlerinde görev yaptıktan sonra, 30 Eylül 1983 tarihinde California’da Türk Sancağı çekilen TCG HIZIRREİS, Türk Deniz Kuvvetlerine teslim edilmiş, Denizaltı Filosu Komutanlığı kuruluşuna girmiştir.

1997 yılında tamamen milli imkanlar ile yapılan “VATOS Kontrol sistemi” ile modernize edilmiştir.

Türk Deniz Kuvvetlerinde görev yaptığı 21 yıl süresince;

19.771 saat dalış gerçekleştirmiştir.

19 Adet Milli Tatbikat ve 9 adet NATO tatbikatına iştirak etmiştir.

TCG HIZIRREİS’in Türk Deniz kuvvetlerindeki aktif hizmeti 09 Şubat 2004 tarihinde sona ermiş ve Donanma Komutanlığı tarafından Müze gemi değişikliği yapılarak 29 Ekim 2004 tarihinden itibaren İzmit/KOCAELİ’de sergilenmeye başlanmıştır. Denizaltı gemisini gezmek için; 87,1 mt. Boyu, 8,2 mt. Eni 2041 ton su üstü tonajı, 2459 ton dalmış durumda tonajı su çekimi 5,5 mt. Su çekimi, 15 knots su üstü sürati, 10 Knots su altı sürati, MK 14,MK 23, MK 37-2, MK 37-3 Torpidoları, Dizel Jeneratör, Çift pervaneli özellikleri olan denizaltını görmek için gemiye girdik.

TCG HIZIRREİS’İN MÜZE BÖLÜMLERİNİ dolaşmaya başladım. Bu bölümlerden bazıları; Kıç torpido dairesi, Santral Dairesi, (Ufki dümenler), Sahilde Sergilenen Dümen Yelpazesi, Sahilde sergilenen pervaneleri, Sahilde sergilenen Şamandırası, Dizel Dairesi, Santral Dairesi, Santral Dairesi (Periskop), Baş Batarya Dairesi Subay Salonu, Baş Batarya Dairesi Subay Kamaraları, Baş Torpido Dairesi’dir.

Hızırreis gemisini anlatıp “Denizlere Hakim olan, Cihana Hakim olur.” Sözlerinin sahibi BARBAROS HAYRETTİN PAŞA (HIZIR REİS /1466-1546)’dan bahsetmek gerekir.

Hızırreis, 15’inci yüzyıl yaşamış büyük bir Türk denizcisidir. 1466 yılında doğan Hızırreis, uzun yıllar kendisi ve üç kardeşiyle Akdeniz’de korsanlık yapmış ve Akdeniz’i bir Türk Gölü haline getirmiştir. İtalya ve İspanya Kıyılarına yapmış olduğu seferler sonunda İtalyanca “Kızıl Sakal” anlamına gelen BARBAROS adıyla anılmaya başlanmıştır. Hızırreis, 1516 yılında Tunus ve Cezayir’i Osmanlı İmparatorluğu topraklarına katmıştır. 1533 yılında “Muhteşem Süleyman”  olarak bilinen Kanuni Sultan Süleyman tarafından İstanbul’a davet edilip “Hayrettin adıyla onurlandırılmış ve donanmanın en yüksek mevkisi “Kaptan-ı Deryalığa” yükseltilmiştir.

27 Eylül 1538’de yapılan Preveze Deniz Savaşında Andrea DORİA komutasındaki Avrupa (Haçlı) Donanmasını kendisinden 4 kat büyük olmasına rağmen yenilgiye uğratmıştır. Zeki, usta ve soğukkanlı bir denizci olan HIZIRREİS 1546 YILINDA İstanbul’da ölmüştür.

Tarihte yolculukta bir başka mekanda görüşmek dileğiyle.