Tasarruf eğitiminin en güvenilir iki kurumu ; Aile ve okuldur

373

Tasarruf; parayı akıllıca kullanarak, geleceğin belirsizliklerine hazırlanmakla birlikte,  gereksiz ve kötü alışkanlıklara karşı mücadele edebilmektir.

Tasarruf kültürü; kişinin, ailenin ve ulusun medeni gelişimi için her bir bireyin edinmesi gereken erdem ve alışkanlık olarak tanımlanmaktadır.

Gelirlerin tümünün tüketilmesi sıfır tasarruftur. Borçlanmak ve kredili satın alma ise kazanılmamış paraları harcamaktır. Bu durum negatif tasarruf anlamına gelir.

Fazla tüketim ekonomideki tasarrufları azaltmakta ve doğal kaynaklar üzerindeki baskıyı artırmaktadır. Yetersiz tasarruf eden kişilerin borçlandığı gibi,  tasarrufu düşük ülkeler de başka ülkelerin tasarruflarını  IMF ve Dünya Bankası gibi kuruluşlardan yüksek faizlerle satın almak zorunda kalmaktadır.

Aileler için, kurumlar için ve Ülkeler için kendi tasarrufları en güvenilir ve kalıcı finansman kaynaklarıdır. Bunun içindir ki yurtiçi tasarrufların artırılması  ve üretken yatırımlara yönlendirilmesi önemli hale gelmiştir.  Dünya tasarruf sıralamasında son sıralarda olan Türk halkı ve Türk ekonomisinin önemli hedeflerinden birisi tasarrufu bir kültür haline getirmek olmalıdır.

Yurtta Tasarruf, Dünyada Tasarruf

Türkiye, Dünya tasarruf sıralamasında son sıralardadır. Kişiler, aileler, kurumlar  tasarruf edemeyince ulusal tasarruf düzeyi de düşük oluyor. Türkiye’de tasarruflar Milli Gelirin %15’inden küçük olup %19 a çıkarılması hedeflenmektedir

Türkiye’de Atatürk’ün 25 Kasım 1920 yılında çıkarılmasını sağladığı Meni İsrafat Kanunu İsrafın Önlenmesi ve Tasarrufların artırılması için bilinen ilk milli tasarruf çalışmasıdır. Bu hareket o tarihlerde milli onuru tesis etmek anlamına da  geliyordu.

Atatürk döneminde uygulanmaya başlanan Kalkınma Planlarının 2014-2018 dönemini kapsayan  Onuncu Kalkınma Planında  “Yurt İçi Tasarrufların Artırılması ve İsrafın Önlenmesi Proğramı” da planlanmıştır.(1)

Bu plan ile ;

  1. Çocuklar ve ailelerin tasarruf bilincinin geliştirilip tasarrufa özendirilmesi, israfın azaltılması,
  2. Bilinçli tüketimin yaygınlaştırılması,
  3. Finansal farkındalığın artırılması ve  finansal eğitimin yaygınlaştırılması
  4. Yastık altı tasarrufların sisteme çekilmesi
  5. Küçük tasarrufların teşvik edilmesi ve korunması
  6. Finansal ürün çeşitliliğinin artırılması
  7. Kredi Düzenlemeleriyle Tasarrufların Özendirilmesi ve Üretken Yatırımlara Yönlendirilmesi
  8. Tasarrufların uzun vadeli finansal araçlara kaydırılması, suretiyle yurtiçi tasarrufların artırılması ve israfın önlenmesi amaçlanmaktadır.

Dünyada Tasarruf

Dünyada ise; Türkiye’nin 1920 yılında çıkardığı Meni İsrafat Kanunundan 4 yıl sonra 31 Ekim 1924 yılında Dünya Tasarruf Bankaları Enstitüsü kurulmuştur. Tasarruf etmenin insanlar ve ülke ekonomileri için ne kadar önemli olduğunu vurgulamak amacıyla  kurulan World Savings Banks Institute (WSBI)’nün  kuruluş günü o tarihten bu yana Dünya Tasarruf Günü olarak kutlanmaktadır.

Dünyanın çeşitli ülkelerinde, tasarruf eğitiminin bir aracı olmak üzere 1935 yılında okullarda tasarrufun önemi hakkında bilgiler verilip, öğrencilere ,kumbara ve banka tasarruf cüzdanları bile dağıtılmıştır.

Avusturalya’da Hz. Muhammed’in (s.a.v.) “Akan bir nehrin kenarında olsanız bile suyu israf etmeyiniz.” hadisi su şişelerinin üzerine yazılmıştır.

Çocukta Tasarruf Bilincinin Geliştirilmesi

İnsanda var olan Değerler Bilincinden biri de tasarruf bilincidir. Bu bilinç insanların ihtiyaçlarının sınırsız olduğunu, imkanlarının ve gelirlerinin ise sınırlı olduğunu bilir. Tasarruf bilinci, sınırlı imkanların bir kısmının geleceğin belirsizliklerine karşı tasarruf edilmesi şeklinde gerçekleşir.

Tasarruf bilincini oluşturan iki önemli unsur vardır.

  1. Çocukluk dönemindeki kişilik gelişimi,
  2. Çocuğun çevresi ile iletişim araçlarının çocukta oluşturduğu tüketim algısıdır.

Çocukta tüketim alışkanlıkları psikososyal  kimliğin geliştiği 3-6 yaşlarda başlar. Bu dönemden itibaren çocuğa; ihtiyaçların sınırsız, imkanların sınırlı olduğu, bir değişim aracı olan paranın nasıl kazanıldığı, harcamaların önceliklerinin nasıl belirleneceği, tasarrufun nasıl ve neden yapılması gerektiği  gibi bilgiler ,onların yaşamlarında somutlaştırılarak anlatılmalıdır.  Tüketim ve tasarrufta, akla ve mantığa uygun davranabilen kişilik geliştirmesi amaçlanır.

Okula giderken çocuğa verilen harçlığın düzenli ve dengeli, uygun yerlere harcaması gözetilmelidir. Çocuklara verilecek harçlık ne çok, ne de az olmamalıdır. Verilen harçlığın az da olsa bir kısmının  biriktirilmesinin öğretilmesi tasarruf bilincini geliştirecektir. Çocuğun bir takım ihtiyaçlarını kendi biriktirdiği para ile satın alarak tasarruf bilincinin yerleşmesine katkıda bulunulmalıdır.

Carl Rogers’ ın kişilik gelişimi kuramına göre, bireyde İdeal kişilik ve Gerçek kişilik   olmak üzere iki kişilik tasarımı vardır.

İdeal Kişilik bireyin olmak istediği kişilik durumudur.

Gerçek Kişilik  ise bireyin var olan kişilik durumudur. Bu iki kişilik arasındaki fark bireyin kişilik saygısı yani öz saygısı hakkında bilgi verir.

Eğer bireyin ideal (olmasını istediği) kişiliği ile var olan kişiliği arasında fark ne kadar az ise bireyin kendine saygısı (özsaygısı) o derece yüksektir. Fark fazla ise özsaygısı düşüktür.(2)

Kişilik saygısı düşük olan bireyler, bu farkı kapatabilmek için kendini, dış görünüşünü, yaşantı şartlarını değiştirmeye çalışır. Giyime,kullandığı gereçlere ve yaşam şartlarına  gereğinden fazla harcama  yaparak bilinçaltında bu farkı kapatmaya çalışır.

Bu nedenle, çocuğun yetişme sürecinden başlamak üzere, sağlıklı bir kişilik algısı oluşturması  tasarruf bilinci kazanmasına olumlu katkılar sağlayacaktır.

Tasarruf bilinci eğitimle geliştirilmesi gereken  sosyopsikolojik bir alandır. Öyle ise Tasarruf   eğitiminin  merkezinde çocuk, aile  ve okul yer almalıdır. Çünkü aile ve okullar, geleceğin tüketicilerinin bilinçlendirilmesi gereken en güvenilir terbiye kurumlarıdır.

KAYNAKLAR : (1) TC Kalkınma Bakanlığı 10. Kalkınma Planı Sf. 154
(2) Yedi İklim Yayıncılık Gelişim Psikolojisi sf.133