Türk Düğünleri ve Atatürk’ün Men’i İsrafat Kanunu

Cimri elini, savurgan evini kapatır.

Düğünler, tüm dünya kültürlerinde olduğu gibi Türk kültüründe de insanların mutluluklarını ifade eden törenler arasındadır. Düğünle evlenen çiftlerin evliliği duyurulur  ve toplumsal onay alınır.

Düğünlerde  müzik, oyun, eğlence, sohbet, seyretme, yeme içme gibi etkinlikler ortaya konur.

Sade Düğün Tasarruftur;

Düğünler; Görücülük ve Dünürcülük,  Nişan, Nikâh, Kına gecesi, Çeyiz ve ev eşyası alımı, Esas düğün ve  takı, fotoğraf çekimi, yemek gibi aşamaların sadeleştirilmesi amaçlanmalıdır.

Batı medyasında Türk düğünleri için; “Gurbette ki Türklerin düğünleri Avrupa’ da sıkıntılara neden olmaya başladı… Çünkü Avrupalılar düğün organizasyonlarını 150- 200 kişilik parti salonlarında yaparken, Türkler en az 750-1000 kişiyle düğün yapıyor. Türklerin düğünleri için, daha büyük salonlar, otoparklar, yangın çıkışı gerekiyor.” Şeklinde sızlanmacı yayınlar yapılmaktadır.(1)

Türkler’de Tasarrufun Eğitimi  Yok;

Türklerde ailelerin yaşam döngüleri boyunca gelirlerini, tüketimlerini ve tasarruflarını doğrudan etkileyen Düğün Yemeği (Küdenke aş), Sünnet Yemeği (Sünnet aşı),  Ad – San alma aşı (Ad aşı), Doğum yemeği (Togum aşı), Arkadaş yemeği (Koldaş aşı), Cenaze aşı (Yog aşı). (2) gibi şölenlerin çokluğu tasarruflarına tarihler boyunca tehdit olmuştur.

“İşten değil dişten artar” sözüne karşın tasarruf konusunda akılcı yol göstericiliğe  her zaman gerek duyulmuştur.

Atatürk’ün  25 Kasım 1920 yılında çıkarılmasını sağladığı  “Düğünlerde Men-i İsrafat Kanunu” böyle bir önlemdir.

Dünyada ise 1924 yılından sonra 31 Ekim, Dünya Tasarruf Günü olarak kutlanmaya başlanmıştır.

Tasarruf etmenin insanlar ve ülke ekonomileri için ne kadar önemli olduğunu vurgulamak amacıyla 1924 yılında World Savings Banks Institute (WSBI-Dünya Tasarruf Bankaları Enstitüsü) kurulmuştur. O tarihten bu yana da Dünya Tasarruf Günü’nün kutlanması bir gelenek halini almıştır.

Atatürk’ün Düğünlerde İsrafın Önlenmesi Kanunu Dünyada ilktir.

TBMM’nin 25 Kasım 1920’de çıkarmış olduğu en anlamlı kanunlardan birisi  “Düğünlerde Men’i İsrafat Kanunu” dur. Meclisin bu kanunu çıkarmaktaki öncelikli amacı Milli Mücadele nedeniyle toplumun maddi birikiminin gereksiz yere sarf edilmesini engellemektir. Zamanla kanunun uygulanmasında yaşanan aksaklıklar nedeniyle 1967’de yürürlükten kaldırılmıştır. Atatürk’ün başlattığı İsrafın Önlenmesi ve Tasarrufların artırılması çalışması günümüzde değişik şekillerde sürdürülmektedir.

Türkiye’de tasarruflar Milli Gelirin %15’inden küçüktür. Dünya sıralamasında alt sıralarda yer almaktadır. Kalkınma Planlarında,  “Yurt İçi Tasarrufların Artırılması ve İsrafın Önlenmesi Proğramı” yapılmaktadır.(3)

Düğünlerde Men’i İsrafat Kanunu:No. 55

Birinci Madde: Düğünlerde alelıtlak cihaz teşhiri, cihazın açıktan nakli, erkek tarafından iki kattan fazla elbise ihdası, düğün günlerine münhasır olmak üzere bir günden ziyade çalgı çaldırılması ve ziyafet verilmesi, nişan, çevre merasimi ile ağırlık ve hedaya itası ve köçek oynatılması gibi israfat memnudur.(Yasaklanmıştır)

İkinci Madde: Her livanın mecalisi umumiyesi (Genel Meclisi) işbu kanun ile kavanini saire ahkâmına mugayir olmamak şartiyle mahallî ve idarî talimatnameler tanzimine ve gerek ona müstenit tedabirin Hükümet marifetiyle tatbikini takibe mecburdur.

Üçüncü Madde: İîşbu mevat ve talimatnameler hilâfında hareket edenler mahallî belediyelerine ait olmak üzere elliden yüz liraya kadar cezayi nakdî ita veya bir aydan altı aya kadar hapis ile mücazat olunurlar.

Dördüncü Madde: İşbu mevaddan mütevellit mesail sulh mahkemelerinde rüyet olunur. Bu baptaki hükümler katî ve lâzimülin farzdır.

Beşinci Madde: Hitan cemiyetleri için masraf ihtiyariyle düğün yapmak memnudur.

Altıncı Madde: İşbu kanun ile menedilen eşya müsadere ve mahallî belediyeleri namına bilmüzayede füruht ve irat kaydedilir.

Yedinci  Madde: İşbu kanun tarihi neşrinden itibaren mer’idir.

Sekizinci Madde: İşbu kanunun icrayi ahkâmına Büyük Millet Meclisi Dahiliye ve Adliye vekilleri memurdur.

25 teşrinisani 1336 ve 13 rebiyülevvel 1339 Tarih No. Makam Büyük Millet Meclisi Riyasetinden tebliği : 22

Ulusal ve medeni gelişme için  her ailenin  ve her bir bireyin tasarruf  etmesinin bir erdem olduğu öğretilmelidir. Tasarruf eğitimi  için aileler, okullar, kışlalar, geleceğin tüketicilerinin bilinçlendirileceği yerler olarak hazırlanmalıdır. Parayı akıllıca harcamak ve geleceğe yönelik belirsizliklere hazırlıklı olmak, “paranın tasarruf edilmesinin önündeki tüm engel ve gereksiz alışkanlıklara karşı çıkıp bunlarla mücadele kültürü geliştirilmelidir.

1) Vatan (Dünya) Gazetesi 01.11.2014
2) Dilaçar A. Kutadgu Bilig İncelemesi Sf. 124
3) T.C.Kalkınma Bakanlığı 10.Kalkınma Planı Sf.154