Türk ve Dünya Edebiyatında Sabahattin Ali

596

Konuşmacı : Selahattin Karabaşev (Eğridere Belediyesi Kültür Varlıklarını Koruma Kurul Başkan Yardımcısı)

26’sı düzenlenen “Sabahattin Ali Kültür Günleri“ etkinlikleri kapsamında 2. gün konuğumuz Sabahattin Ali konusundaki araştırmaları ile tanınan uzman bir eğitimci. 1949 Ardino doğumlu olan Selahattin Karabaşev,  Sofya Üniversitesi Bulgar Dili ve Edebiyatı bölümünü bitirmiştir. Sabahattin Ali konusunda bilimsel araştırmaları ile tanınmıştır. Ardino Lisesinde öğretmenlik yapmakta ve Sabahattin Ali konusunda etkinlikler düzenlemekte, eğitimci ve araştırmacı kişiliği ile tanınmaktadır.

Kırklareli’de düzenlenen etkinliğe hazırladığı sunumu 2014 yılında Moskova Türk Kadınlar Organizasyonunun Moskova’ da düzenlediği etkinlikte sunmuştur. Sabahattin Ali’ nin Gümülcine Sancağı Eğridere (Ardino) 1907 doğumlu olduğunu belgeleri ile kanıtlamış, Sabahattin Ali’ nin eserlerinin tanıtımını yaparak Dünya edebiyatında önemli bir tanıtımını yapmıştır. Sabahattin Ali’ nin Roman-Hikaye ve şiirlerinin Bulgarca ve Rusçaya çevrilmesi ve yayınlanmasında önemli katkısı olmuştur.

Gecenin en güzel ve anlamlı anısı ise Rusya’da yapılan etkinlikte salonda bulunanların imzaladığı bir defteri Kırklareli’de salonda imzaya sunarak çok önemli bir belgesel haline gelmesini sağlamıştır. 2014 yılında Rusya’ da imzalanan defter 2016 yılında Kırklareli’ de yine bir Sabahattin Ali etkinliğinde tamamlanmıştır. Bu ileride açılacak olan Sabahattin Ali müzesi için mükemmel bir belge oluşturacaktır.

Sabahattin Ali ölümünün 68. doğumunun ise 109 yılında Kırklareli, Bulgaristan ve Rusya’ da yapılan etkinliklerde anılması ve yeniden tanınması ve yaşatılması önemli bir kültür organizasyonudur. Bir insan ölümünün üzerinden 68 yıl geçtikten sonra hala anılıyor ve anlaşılmaya çalışıyorsa savunduğu fikirlerin ve değerlerin ne kadar önemli ve toplum için yaşamsal değerde olduğunu gösterir.

Kısaca Sabahattin Ali ve fikirleri üzerinde bir ufuk turu yapalım. Sabahattin Ali yazdığı romanlarına, öykülerinde ve şiirlerinde ezilen ve hakları elinden alınan insanları, düzeni devam ettiren yöneticilerin yaptığı haksızlıkları dolaylı değil direkt bir dille anlatarak yönetenlerin hatalarını ve yanlışlarını yüzlerine vuran, daima ezilenlerin yanında olan ve olayları bu gözlemlerle anlatan bir üsluba sahip olduğu için egemen yöneticileri rahatsız eder.  Sabahattin ALİ halkını, köylüsünü, işçisini ve ülkesini onu suçlayan, yargılayan ve hapsedenlerden daha çok sevmektedir.

Köylüyü sever ve onun gördüğü haksızlıkları, dönemin sözde aydınlarınca küçük  görülmesini, horlanmasını kabul edemez ve bu yanlışı roman, hikaye ve şiirlerinde anlatır. Sabahattin Ali’ yi köylüyü savunduğu için suçlayanlar o yıllarda Atatürk’ ün köylü için söylediği “ KÖYLÜ MİLLETİN EFENDİSİDİR “ sözünü takvim yapraklarına, okul duvarlarına yazarak yalakalık yaptıklarını zannederler. 1930 yıllarda köylülerin kıyafetleri ve ayağındaki çarıkları yüzünden Ankara Kızılay’a girişlerini yasaklandığı, bazı lokantalara alınmadığı, Kırklareli’ de ise hanlara sokulmak istenmediği yıllarda Sabahattin Ali köylünün o tertemiz dünyasının nasıl istismar edildiğini anlatır. (Bu konuda Vahit Lütfi Salcı’ nın yaşanmış ibret alınacak bir anısı vardır.)

Sabahattin Ali 41 yıllık hayatına sığdırdığı eserleri ve savunduğu fikirleri ile hala yaşıyor. Çünkü insanlar hala haksızlıklara uğrayıp küçük görülüyor ve horlanıyorlar. Sabahattin Ali’ yi savunduğu fikirleri yüzünden hapishanelerin dört duvarı arasına kapadılar, yetmedi bu fikirleri hapishane duvarları ile önleyemeyeceklerini anlayınca bedenini ortadan kaldırmaya kalktılar. Binlerce yıl yaşanmış insanlık tarihinde okuduğumuz yüzlerce örnek göstermektedir ki, hiçbir fikir duvarlar arasına sıkıştırılmaz, bu fikirleri savunan insanların bedenlerini ortadan kaldırmakla bu fikirler de susturulamaz. Sabahattin Ali hapislere atıldı, bedeni ortadan kaldırıldı ama fikirleri ve adı 68 yıldır her yıl artan bir coşku ile etkinliklerde yaşatılıyor. Ne oldu haksızlıklar, insanları hor görmeler ortadan kaldırıldı mı?, elbette hayır.

Selahattin Karabaşev yaptığı çalışmalar ve araştırmalar ile Sabahahitn Ali’ nin Dünya edebiyatında önemli yere gelmesini sağlayan değerli araştırmacılarda sadece biridir. Sabahattin Ali birçok üniversitede araştırma ve doktora tezi olarak incelenmekte ve ölümü uğruna savunduğu fikirleri daha iyi anlaşılmaktadır. Hazırladığı sunumu ve yaptığı çalışmalar için kendisine teşekkür ediyoruz.

Geceye gençlik korosunun hazırladığı Sabahattin Ali türküleri ve şiirlerinden oluşan sunum ise gerçekten mükemmel idi. Gençlerimizin Sabahattin Ali şiir ve hikayelerini okuması, onu yeniden tanımaya ve anlamaya çalışması çok güzel. Bu güzel çalışmaları Organize eden Çağdaş Yaşam Derneği ve sayın yöneticilerine saygı ve sevgilerimizi gönderiyoruz. Harcadıkları emeği saygı ile karşılıyoruz.

Etkinliğe KIRKSEDER ( Kırklareli Şair ve Edebiyatçılar Derneği) üyeleri, Kırklareli Belediye Başkan yardımcısı Adem Sevim, Ardino Belediye Başkanı Resmi Murat’ ın katılarak destek vermesi örnek bir davranış olarak beğeni topladı.

Etkinliğin düzenlenmesinde büyük emekleri geçen Kırklareli Kent Konseyi Yöneticileri ve Sayın Başkanları Seyfi Meriç’ e katkılarından ve emeklerinden dolayı teşekkür ederiz.

Mustafa Karaca – Sarantalı Köylüm